Wesby Iwo

Iwo Wesby ukończył gimnazjum w Krakowie.

Jako osiemnastolatek brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Na Uniwersytecie Jagiellońskim rozpoczął studia prawnicze, jednak po krótkim czasie je przerwał i wyjechał do Wiednia, by studiować na Akademii Muzycznej.

Od 1923 roku był kapelmistrzem krakowskiego teatru Opera i Operetka. Trzy lata później został zaangażowany jako kapelmistrz do warszawskiego teatru Qui Pro Quo. Pod koniec lat dwudziestych związał się z Lolą Berlinerówną, tancerką z występującego w Qui Pro Quo baletu Tacjanny Wysockiej. W 1930 roku innej tancerce tego baletu, Stefci Górskiej, pomógł wylansować jej kompozycję, późniejszy wielki szlagier Nasza jest noc. W tym samym 1930 roku jako dyrygent orkiestry teatru Qui Pro Quo brał udział w sesjach nagraniowych dla wytwórni Parlophon, Odeon, Homocord i Columbia. Nagrano wtedy szereg piosenek z repertuaru tego teatru w wykonaniu m.in. Hanki Ordonówny, Zuli Pogorzelskiej, Marii Modzelewskiej, Adolfa Dymszy, Edmunda Minowicza, Bronisławy Nobisówny i Chóru Dana. Orkiestrą teatru Qui Pro Quo Iwo Wesby dyrygował do roku 1931. Następnie zajmował stanowisko kapelmistrza w innych warszawskich teatrach rewiowych: Morskie Oko (1932), Rex (1933), Wielka Operetka (1933-34), Wielka Rewia (1936). W listopadzie 1933 roku w Operze Warszawskiej dyrygował orkiestra na wielkim koncercie dobroczynnym na Rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża. W marcu 1937 teatr Wielka Rewia wznowił działalność i jego kapelmistrzem aż do zamknięcia w styczniu 1939 roku był znów Iwo Wesby. Na początku sezonu 1934/1935 przejął po Henryku Warsie stanowisko kierownika muzycznego wytwórni Syrena-Record, której orkiestrą dyrygował aż do wybuchu wojny. Na przełomie 1935 i 1936 roku jako dyrygent dokonał także kilku nagrań dla warszawskiej wytwórni płytowej Lonora-Electro.
 
Iwo Wesby jako kompozytor i dyrygent związany był także z kinematografią. Jego przygoda z X muzą rozpoczęła się w 1930 roku, kiedy skomponował piosenkę do filmu Wiatr od morza. W kolejnych latach był kierownikiem muzycznym i dyrygentem podczas udźwiękawiania filmów. Od 1936 roku zaczął komponować muzykę filmową, m.in. do głośnych melodramatów Skłamałam, Gehenna, Rena czy Serce matki. Tworzył ilustrację muzyczną nie tylko do filmów fabularnych, lecz także reportaży filmowych (np. Wilno, miasto wspomnień Stanisława Urbanowicza, 1936, Polskie rybołówstwo morskie Henryka Korewickiego, 1936, czy 1914-1936). W filmach Co mój mąż robi w nocy? i Kochaj tylko mnie pojawił się także na ekranie jako dyrygent orkiestry na dancingu. Wziął udział także w filmie dokumentalnym Jak powstaje płyta.

Podczas okupacji Iwo Wesby znalazł się w warszawskim getcie, gdzie do lata 1942 roku pracował w kawiarniach i teatrzykach muzycznych, był dyrygentem i kierownikiem muzycznym teatrów Femina i Nowy Azazel. W kwietniu 1943, po wybuchu powstania w getcie, udało mu się uciec. Pod nazwiskiem Stefan Kowalski wyjechał do Austrii. W Wiedniu pracował w komunikacji miejskiej jako motorniczy tramwaju. W tym czasie jego żona i córka ukrywały się na warszawskim Okęciu.

Po zakończeniu II wojny światowej jako dyrygent brał udział w koncertach dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych, następnie razem z rodziną wyemigrował do Ameryki. Do Stanów Zjednoczonych przyjechał wraz z żoną i córką 21 grudnia 1948 roku na statku Mariner Flasher pod nazwiskiem Ignatz Singer. 11 listopada 1954 roku uzyskał obywatelstwo amerykańskie; zmienił wtedy nazwisko z Ignatz Singer na Ivo Wesby. Przez wiele lat był aranżerem i dyrygentem w jednej z rozgłośni radiowych, prowadził także zespoły w nowojorskich lokalach rozrywkowych i kawiarniach. Brał udział w organizowanych przez Stowarzyszenie Żydów Polskich koncertach muzyki symfonicznej i lekkiej. 

bibliografia

• nitrofilm.pl