TWÓRCY FILMOWI

Petersile Franciszek

Petersile Franciszek
IMIĘ I NAZWISKO:
Franciszek Petersile
ZAWÓD:
kierownik produkcji, aktor
DATA I MIEJSCE URODZIN:
10 kwietnia 1904 rok, Lwów
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
12 stycznia 1982 roku
MIEJSCE SPOCZYNKU:
Stare Powązki w Warszawie (kwatera 68-5-28)

Franciszek Petersile w wieku 25 lat rozpoczął swoją karierę w kinematografii. Tajniki realizacji filmów poznawał jako asystent Michała Waszyńskiego na planie jego pierwszych filmów. Wkrótce potem spróbował swoich sił jako aktor, grając epizody w kolejnych filmach Michała Waszyńskiego. Na początku kariery występował również jako Jerzy Petersile.

W połowie lat 30. Franciszek Petersile założył razem z Juliuszem Turbowiczem wytwórnię filmów krótkometrażowych, która istniała aż do wybuchu II wojny światowej. Wyprodukował w niej wiele filmów oświatowych i społecznych, a także propagandowych, które miały promować Polskę w świecie. Do najważniejszych należał cykl o polskich tańcach ludowych, który zrealizował w roku 1936 Eugeniusz Cękalski, ceniony autor filmów dokumentalnych. Tańce krakowskie, Tańce śląskie, Tańce góralskie oraz Kujawiak były pokazywane m.in. w Anglii, Niemczech, Francji i Szwecji.

W czasie II wojny światowej, w latach 1940–1943, Franciszek Petersile pracował jako kierownik produkcji w niemieckim przedsiębiorstwie Film und Propagandamittel Vertriebsgesellschaft (Film i Propaganda). Jego bazą techniczną była skonfiskowana wytwórnia Falanga, a także jej dawni pracownicy zatrudnieni dobrowolnie lub pod przymusem. FIP zajmował się realizacją kronik aktualności, opracowywaniem polskojęzycznych wersji filmów niemieckich, produkcją filmów propagandowych, dystrybucją i reklamą. Przygotowywał też do eksploatacji polskie filmy, które były ukończone tuż przed wojną, a nie miały premiery oraz starsze, które miały być wyświetlane w ocenzurowanych wersjach.

W połowie 1943 roku Franciszek Petersile został zatrzymany. Trafił do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. 3 sierpnia 1944 roku wraz z czterema więźniami udało mu się z niego uciec.

Tuż po zakończeniu wojny Franciszek Petersile brał czynny udział w odbudowie polskiej kinematografii. Był kierownikiem produkcji pierwszych filmów Leonarda Buczkowskiego – Łódź 1939-1945 (fabularyzowany dokument, 1945), Zakazane piosenki (1946) i W chłopskie ręce (1946) oraz pierwszego filmu spełniającego postulaty socrealizmu Jasne łany (reż. Eugeniusz Cękalski, 1947).

W roku 1949 Franciszek Petersile stanął przed sądem. Był jedynym Polakiem pracującym w czasie wojny w FIP-ie, który został oskarżony o kolaborację z Niemcami. Sąd nie uwzględnił istotnych okoliczności łagodzących i skazał go na pięć lat więzienia.

Do pracy w kinematografii wrócił na początku lat 60. 

bibliografia

  • nitrofilm.pl