TWÓRCY FILMOWI

Cękalski Eugeniusz

Cękalski Eugeniusz
IMIĘ I NAZWISKO:
Eugeniusz Cękalski
ZAWÓD:
reżyser
RODZICE:
Wiktor Cękalski, Romana Sylwestra z Czuporykowskich
DATA I MIEJSCE URODZIN:
30 grudnia 1906 roku, Saratow (Rosja)
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
31 maja 1952 roku, Praga (Czechosłowacja)
MIEJSCE SPOCZYNKU:
Stare Powązki w Warszawie (kwatera 95-6-29/30)
ADRES ZAMIESZKANIA:
Warszawa, ul. Nabielaka 16/12 (1925); Warszawa, ul. Marymoncka 1C (1933)

Eugeniusz Cękalski urodził się w Saratowie, ponieważ jego ojciec Wiktor Cękalski był inżynierem technologiem, który pracował przy budowie kolei. Rodzina wróciła do Warszawy, gdzie Eugeniusz został ochrzczony 8 lutego 1908 roku w kościele rzymsko-katolickim, a następnie przenieśli się do Częstochowy. 

W 1910 roku ojciec Cękalskiego otrzymał posadę w Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu pod Zamościem. W 1915 roku cała rodzina została przymusowo ewakuowana do Rosji, gdzie ojciec przyszłego reżysera otrzymywał posady kolejno w Moskwie, Niżnim Tagilu i Kamienskoje pod Jekaterynosławiem.

W 1916 roku Cękalski uczęszczał do wstępnej klasy w polskim gimnazjum w Moskwie. Ale z powodu braku polskich szkół, zaczął naukę w domu.

W maju 1918 roku zmarł jego ojciec i wraz z matką oraz siostrą, gdy pozwoliły na to warunki polityczne, wrócili do Polski. Zamieszkali w Krasnymstawie, gdzie jego matka podjęła pracę urzędniczki państwowej. Cękalski najpierw podjął naukę w II klasie Gimnazjum Państwowego w Zamościu, ale szybko się przeniósł do Gimnazjum w Krasnymstawie, gdzie kolejno uczęszczał do klasy II, III i IV. 

Z powodu działań wojennych w 1920 roku matka Eugeniusza Cękalskiego podupadła na zdrowiu i został on oddany na wychowanie do wuja w Warszawie. W tym samym roku podjął naukę w państwowej Szkole Mazowieckiej w Warszawie. Maturę zdał w 1925 roku. W roku 1926 rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, bo jak pisał w podaniu na studia: „nabrałem szczerego umiłowania do literatury pięknej i postanowiłem oddać się studiom nad nią”. Równocześnie zafascynowany teatrem, podjął studia w Szkole Dramatycznej Aleksandra Zelwerowicza.

Z powodu kłopotów materialnych studiów nie ukończył. Pracował jako korepetytor, tłumacz, publicysta („Kwadryga”).

Był współzałożycielem Stowarzyszenia Miłośników Filmu Artystycznego Start (1930), aktywnym propagatorem sztuki filmowej. Związał się z Radą Naczelną Przemysłu Filmowego, Związkiem Producentów Filmów Krótkometrażowych i Spółdzielnią Autorów Filmowych SAF.

Po wybuchu wojny przedostał się do Francji. W 1940 roku kierował Biurem Filmowym przy Rządzie RP na Emigracji. Następnie w Wlk. Brytanii i USA kierował działem filmowym Polskiego Ośrodka Informacyjnego, realizując filmy dokumentalne obrazujące wysiłek narodu.

Po powrocie do Polski w 1946 roku prowadził działalność pedagogiczną. Był pierwszym dziekanem wydziału reżyserii PWSF w Łodzi (1948–1952).

Autor prac teoretycznych i podręczników, m.in. ABC taśmy filmowej, Jak powstaje film, Warsztat reżysera filmowego, Realizacja filmu.