TWÓRCY FILMOWI

Biegański Wiktor

Biegański Wiktor
IMIĘ I NAZWISKO:
Wiktor Biegański
PRAWDZIWE IMIĘ I NAZWISKO:
Wiktor Julian Biegański
ZAWÓD:
aktor, reżyser, scenarzysta, producent
MAŁŻONEK/MAŁŻONKA:
Carlotta Bologna (ślub 24 stycznia 1927 roku - rozwód); Maria Krystyna Bernard z domu Szczudło (ślub 30 stycznia 1964)
RODZICE:
Julian Biegański, Ksenia z Kamińskich
DATA I MIEJSCE URODZIN:
17 listopada 1892, Sambor (dziś Ukraina)
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
19 stycznia 1974, Warszawa
MIEJSCE SPOCZYNKU:
Stare Powązki w Warszawie (kwatera 56-2-16)
ADRES ZAMIESZKANIA:
ul. Marszałkowska 143 (1923–1924); Warszawa, ul. Żelazna 64 (1927); Warszawa, ul. Królewska 35 (1929)
TELEFON: 102-65 (1929)

Wiktor Biegański ukończył Gimnazjum Św. Jacka i Szkołę Dramatyczną Michała Przybyłowicza w Krakowie.

Był synem urzędnika ko­lejowego Juliana Biegańskiego i Kseni z Kamińskich (Ka­mieńskich), mężem aktorki filmowej i malarki Carlotty Bologni, Włoszki (ślub 24 stycznia 1927 w Szaflarach), a po rozwodzie z nią, Marii Krystyny Bernard z domu Szczudło (ślub 30 stycznia 1964). 

Od 1907 roku występował w przedstawieniach amatorskich. Następnie był aktorem teatrów we Lwowie, Krakowie i Łodzi, gdzie zadebiutował jako reżyser teatralny. W 1917 roku zorganizował Teatr Frontowy, na czele którego odwiedził polskich żołnierzy w austriackich jednostkach na froncie włoskim. W 1919 roku osiadł w Warszawie, z którą był związany przez następne 16 lat. Występował i reżyserował w teatrach stołecznych, m.in. współpracował z Arnoldem Szyfmanem.

Nie mogąc pogodzić pracy teatralnej i filmowej, która w tym okresie w pełni go absorbowała, zawiesił pracę teatralną, do której powrócił w 1929 roku. W latach 1932–1934 wykładał w PIST. W 1935 roku przeniósł się do Krakowa i do 1938 roku pracował jako reżyser i aktor Teatru im. Słowackiego.

Duże zasługi położył jako jeden z pionierów kine­matografii polskiej. Już wiosną 1913 zorganizował w Krakowie wytwórnię i laboratorium filmowe i re­alizował pierwsze filmy według własnych scenariuszy, m.in. Dramat Wieży Mariackiej. Główna działalność filmowa Biegańskiego przypada na lata dwudzieste. Wygłaszał wów­czas odczyty pt. Zza kulis ekranu, pisał scenariusze, reżyserował filmy fabularne, dokumentalne i pro­pagandowe, m.in. dla akcji plebiscytowej na Gór­nym Śląsku oraz instruktażowe dla wojska i spor­towców. Filmy Biegańskiego były cenione za osiągnięcia warsztatowe i reżyserskie; był pierwszym polskim re­żyserem filmowym, który stosował specyficznie filmowe środki wyrazu. W 1924 założył w Warszawie włas­ny Instytut Filmowy, w którym prowadził działalność pedagogiczną i popularyzatorską. 

Przez wiele lat Biegański był pedagogiem. W 1921–1923 wy­kładał w Szkole Kinematograficznej Towarzystwa Filmowego Kinostudia, której był też współorganizatorem. W grudniu 1922 i styczniu 1923 roku oraz w roku szkolnym 1931/1932 uczył gry scenicznej w Oddziale Dramatycznym przy Konserwatorium Muzycznym w Warszawie, a w latach 1932–1934 na Wydziale Sztuki Aktorskiej PIST-u. Wykładał też w innych szkołach artystycznych, np. na Kursach Wokal­no-Dramatycznych H.J. Hryniewieckiej.

W Krakowie ucze­stniczył w tajnym szkoleniu aktorów w czasie II wojny światowej i współpracował z konspiracyjnym zespołem, kierowanym przez Adama Mularczyka, a po wojnie współpracował ze Studiem przy Starym Teatrze. Był członkiem za­służonym SPATiF-ZASP. 

Po wojnie Wiktor Biegański grał i reżyserował w teatrach m.in. Krakowa, Katowic, Wrocławia, Gdańska i Lublina. Po powrocie do stolicy grał i reżyserował w Teatrze Nowej Warszawy (1955–1956) a później do emerytury (1965) był aktorem teatru Komedia.

Pod koniec życia mieszkał w Domu Aktora w Skolimowie. Pozostawił tom wspomnień Remanent życia starego aktora.

Wiktor Biegański został pochowany razem z pierwszą żoną, Carlottą Bologną, na warszawskich Starych Powązkach.