TWÓRCY FILMOWI

Petersburski Jerzy

Petersburski Jerzy
IMIĘ I NAZWISKO:
Jerzy Petersburski
ZAWÓD:
kompozytor, dyrygent
DATA I MIEJSCE URODZIN:
20 kwietnia 1895 roku, Warszawa
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
7 października 1979 roku, Warszawa

Pochodził z bardzo muzykalnej rodziny, więc muzyki uczył się od wczesnego dzieciństwa. Po maturze studiował u Aleksandra Michałowskiego w klasie fortepianu warszawskiego Konserwatorium Muzycznego. Już w tym czasie występował publicznie jako akompaniator w warszawskim kabarecie Miraż. Studia ukończył w 1916 roku. Po odzyskaniu niepodległości pracował w kabarecie Czarny Kot, gdzie akompaniował m.in. Konradowi Tomowi i Poli Negri. W 1920 roku wyjechał na dalsze studia muzyczne do Wiednia, gdzie popularność zdobyło kilka jego kompozycji tanecznych. Po powrocie do Polski uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 1921 roku ponownie pracował jako akompaniator w teatrach i kabaretach. W 1925 roku wspólnie z bratem ciotecznym, Arturem Goldem, założył orkiestrę taneczną. Jazzband Artura Golda i Jerzego Petersburskiego szybko zdobyła wielką popularność i zaczęła występować w Ziemiańskiej – jednym z najwytworniejszych lokali w Warszawie. Orkiestra dokonała wielu nagrań płytowych. Pierwsza sesja nagraniowa miała miejsce jesienią 1925 roku dla wytwórni Płyta Polska, tuż po założeniu orkiestry. Wiosną 1926 nagrali kilka rewiowych przebojów tanecznych dla firmy Syrena-Record. Do jesieni 1927 roku orkiestra dokonała jeszcze trzech krótkich serii nagrań tanecznych. Równocześnie Jerzy Petersburski był akompaniatorem w teatrze rewiowym Perskie Oko. Pod koniec lat dwudziestych repertuar jego orkiestry został urozmaicony i wyodrębniono z niej dwa zespoły: orkiestrę tangową i bardzo wówczas modną tzw. orkiestrę harmonistów. Wiosną 1929 roku orkiestra (w obu swych składach) uwieczniła na płytach Syreny-Record dwie obszerne serie przebojów rewiowych i tanecznych. W maju 1929 roku ogólnopolskim szlagierem stało się skomponowane przez Petersburskiego Tango milonga, które szybko zdobyło także wielką popularność na całym świecie (jako Oh, Donna Clara). Wiele innych jego piosenek także stało się szlagierami znanymi do dziś: Ja się boję sama spać, Już nigdy, Tango andrusowskie, czy jedna z pierwszych polskich rumb Nad światem rumba tętni. Niektóre z nich (np. Brawo bis czy Gdy Petersburski z Goldem gra) komponował wspólnie z Arturem Goldem.

Pod koniec 1929 roku orkiestra Golda i Petersburskiego dokonała ostatnich nagrań dla Syreny, następnie Jerzy Petersburski wyjechał do Wiednia. Pracował tam jako pianista, występował też w Berlinie, Paryżu i Pradze, a ze swą orkiestrą z dużym powodzeniem koncertował w Wiedniu, Londynie i Berlinie. Latem 1931 roku Jerzy Petersburski wrócił do Polski i wspólnie z Arturem Goldem w sezonie 1931/1932 objął po Henryku Warsie dyrekcję orkiestry warszawskiej filii wytwórni Odeon. Dokonali wielu nagrań tanecznych z udziałem Chóru Dana (który był w tym okresie etatowo związany z Odeonem) i jego solistami: Mieczysławem Foggiem i Tadeuszem Bogdanowiczem.

Jesienią 1932 Petersburski porzucił dyrygenturę, a dyrekcję orkiestry Odeonu w kolejnym sezonie objął Władysław Eiger. Pod koniec 1932 roku Jerzy Petersburski akompaniował światowej sławy rosyjskiemu pieśniarzowi Aleksandrowi Wertyńskiemu podczas sesji nagraniowej dla Syreny Record. Było to niemałe wydarzenie, bowiem Wertyński nagrał wtedy niemal cały swój repertuar, a Syrena była (obok Parlophonu i Columbii) jedną z trzech wytwórni na świecie, dla których dokonał tylu nagrań.

Do wybuchu II wojny światowej Petersburski zajmował się już tylko komponowaniem. Napisał operetki Kochanka z ekranu oraz Robert i Bertrand. W 1931 roku zaczął pisać także muzykę filmową: skomponował muzykę do filmu Michała Waszyńskiego Uwiedziona. Napisał także muzykę do filmów Co mój mąż robi w nocy? (reż. Michał Waszyński) i Szczęśliwa trzynastka (reż. Marian Czauski, 1937) oraz piosenki do filmu Królowa przedmieścia (reż. Eugeniusz Bodo, 1938). W 1935 roku skomponował znany do dziś przebój To ostatnia niedziela.

Po wybuchu II wojny światowej Jerzy Petersburski znalazł się w Białymstoku, gdzie należał do zespołu Teatru Miniatur Kazimierza Krukowskiego. W 1940 roku teatr rozwiązano i kompozytor przeniósł się do Lwowa. Wszedł w skład orkiestry jazzowo-symfonicznej Tea-Jazz Henryka Warsa, do której należał także Henryk Gold (młodszy brat Artura). Z zespołem tym występował w większych miastach Związku Radzieckiego. Jako kompozytor współpracował także ze znanymi rosyjskimi orkiestrami i pieśniarzami. Wiosną 1942 roku wraz z zespołem Tea-Jazz został włączony do Czołówki Teatralnej II Korpusu Armii Polskiej prowadzonej przez Kazimierza Krukowskiego, a później do Teatru Polowego II Korpusu.

Czynnie uczestniczył w życiu rozrywkowym i kulturalnym armii gen. Andersa na całej trasie jej przemarszu od Rosji przez Iran, Bliski Wschód, północną Afrykę, Włochy aż do Wielkiej Brytanii. Komponował piosenki do przedstawień Teatru Polowego, prowadził audycje radiowe dla żołnierzy w rozgłośni w Kairze, wspólnie z Fredem Melodystem i Henrykiem Goldem stworzył reprezentacyjne trio instrumentalne (fortepian, wiolonczela i skrzypce). W 1947 roku po rozwiązaniu II Korpusu wyjechał do Brazylii. Występował tu w duecie fortepianowym z Alfredem Schützem, kolegą z armii. Po dwóch latach przeprowadził się do Argentyny, gdzie spędził 20 lat. Tu spotkał innego kolegę z Czołówki Teatralnej II Korpusu – Kazimierza Krukowskiego, z którym w Buenos Aires prowadził teatr. Pracował też wiele lat jako kapelmistrz w Teatrze Narodowym w Buenos Aires.

W 1967 roku, po śmierci żony, Jerzy Petersburski przeniósł się na krótko do Wenezueli, potem wrócił do Polski. Tu ponownie zajmował się komponowaniem piosenek. 

bibliografia

  •  nitrofilm.pl