Barszczewska Elżbieta
Elżbieta Barszczewska
Elżbieta Maria Barszczewska
aktorka
Marian Wyrzykowski (ślub w lutym 1946 roku – do jego śmierci w 1970 roku)
Witold Tadeusz Barszczewski, Maria Helena Szumska
29 listopada 1913, Warszawa
14 listopada 1987, Warszawa
Stare Powązki w Warszawie (Aleja Zasłużonych-1-98)
Elżbieta Barszczewska była nieślubnym dzieckiem, które jednak ojciec uznał. Jej rodzice nigdy się nie związali się węzłem małżeńskim.
Maturę zdała w 1932 roku w warszawskim XI Państwowym Gimnazjum Żeńskim im. Marii Konopnickiej. Zamierzała wstąpić do Szkoły Nauk Politycznych, ale ostatecznie zdecydowała się na studia aktorskie. Warszawski Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej (tam poznała również swego przyszłego męża, Mariana Wyrzykowskiego) ukończyła w 1934. W tym samym roku zadebiutowała na scenie Teatru Polskiego rolą Heleny w Śnie nocy letniej Szekspira w reżyserii Leona Schillera.
Do 1939 występowała na scenach Teatrów Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej (TKKT) oraz gościnnie w Teatrze Narodowym.
W czasie okupacji pracowała w jako kelnerka w kawiarniach Café Bodo oraz U Aktorek. Brała udział w konspiracyjnym życiu teatralnym. W marcu 1941 roku został aresztowana przez Niemców w związku ze sprawą zabójstwa Igo Syma.
Po wojnie pracowała w Teatrze Polskim (1945–1962), w Teatrze Narodowym (1962–1965) i od 1965 do 1987 roku ponownie w Teatrze Polskim.
Od 1971 roku była członkiem Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie.
Barszczewska podczas pracy w Teatrze Polskim w 1934 roku została „oddana pod opiekę” Mariana Wyrzykowskiego przez dyrektora teatru, Leona Schillera, który uważał ją za aktorkę zdolną, ale jeszcze bez doświadczenia. Ta wspólna praca doprowadziła do zbliżenia się pary, choć Wyrzykowski był wówczas żonaty i miał córkę. W tym samy czasie Barszczewska miała jeszcze jednego adoratora. O tej sytuacji pisała w swoich dziennikach Maria Dąbrowska, stryjeczna siostra matki aktorki: „Elżunia zwierzyła mi się, że kocha się w niej dwóch aktorów: Jan Kreczmar i Marian Wyrzykowski. A ona nie wie, którego z nich kocha i obaj są żonaci”. Jednak pomimo, że pisała w swoich pamiętnikach o Wyrzykowskim „wspaniała głowa, oczy, brakowało mu tylko kilku centymetrów” to jednak on został jej wybrankiem. Ślub obył się jednak dopiero w lutym 1946 roku i był wymuszony ciążą Barszczewskiej. Sam ślub był skromny, Wyrzykowski zaraz po nim pojechał do Polskiego Radia, a Barszczewska do teatru. Ich syn, Juliusz, urodził się w czerwcu 1946 roku.
upamiętnienie
- w 1975 roku zrealizowano film dokumentalny Gdy królowały gwiazdy
- Ludzie i bogowie (2020) serial, odc 1. Duet bohaterka (grana przez Aleksandrę Grzelak)


