Hirszbein Maria

Maria Hirszbein urodziła się 5 marca 1889 roku w Zgierzu. Ukończyła Akademię Handlową w Berlinie.
W 1924 roku rozpoczęła pracę w wytwórni Leo-Forbert, która produkowała filmy fabularne i dokumentalne w języku jidysz (m.in. Ślubowanie reż. Zygmunt Turkow, 1924, Jeden z 36 reż. Henryk Szaro, 1925). Dwa lata później wykupiła udziały wytwórni i zmieniła jej nazwę na Leo-Film. Początkowo głównym reżyserem produkowanych przez Leo-Film obrazów był Henryk Szaro (m.in. Czerwony Błazen, 1926; Zew morza, 1927), a później Juliusz Gardan (m.in. Kropka nad i, 1928, Policmajster Tagiejew, 1929, Serce na ulicy, 1931).
W roku 1932 Maria Hirszbein odniosła wielki sukces, produkując film Aleksandra Forda Legion ulicy. Obraz życia warszawskich gazeciarzy uznany został za najlepszy film roku i do dziś uchodzi za jeden z najważniejszych polskich filmów przedwojennych. Niestety, film uznany jest za zaginiony.

W tym samym roku wspólnikiem Marii Hirszbein został Bolesław Land, architekt i scenograf, który przyjechał do Polski z Wiednia. Przez trzy lata miał decydujący wpływ na działalność wytwórni, która w tym czasie wyprodukowała dwa filmy w reżyserii jego żony Marty Flanz – Prokurator Alicja Horn (1933) i Kochaj tylko mnie (1935) oraz komedię według własnego scenariusza – 10 % dla mnie (reż. Juliusz Gardan, 1933). Dopiero po śmierci Bolesława Landa w roku 1936 wytwórnią Leo-Film znów zaczęła kierować samodzielnie Maria Hirszbein. Po wyprodukowaniu komedii Papa się żeni (reż. Michał Waszyński, 1936) wróciła do współpracy z Henrykiem Szaro. W roku 1937 powstało Ślubowanie, dźwiękowy remake filmu w języku jidysz z roku 1924, a następnie dramat Kłamstwo Krystyny wg powieści Stefana Kiedrzyńskiego.

Maria Hirszbein należała też do założycieli i działaczy Polskiego Związku Producentów Filmowych, a także była członkiem władz Polskiego Związku Przemysłowców Filmowych.

Zmarła w czasie II wojny światowej. Okoliczności jej śmierci nie są jasne – zginęła we wrześniu 1939 roku podczas oblężenia Warszawy albo – jak głosi inna wersja – została zamordowana w roku 1942 podczas likwidacji getta w Warszawie.

Maria Hirszbein była jedyną, tak wpływową, kobietą, która w polskim kinie przedwojennym zajmowała się produkcją filmową. Zależało jej, by każdy nowy film Leo-Filmu wnosił do kinematografii coś nowego. Nie bała się ryzyka, podejmowała nowe tematy (np. Zew morza – pierwszy polski film morski, Legion ulicy – pierwszy polski film podejmujący problematykę społeczną), stawiała na debiutantów. To w jej wytwórni zaczynali karierę reżyserzy Henryk Szaro i Juliusz Gardan oraz aktorzy Nora Ney, Franciszek Brodniewicz, Tola Mankiewiczówna, Helena Grossówna, Tadeusz Fijewski. W opinii tych, którzy z nią pracowali „nazwisko Marii Hirszbein powinno figurować na czołowych kartach złotej księgi filmu polskiego”. 

 źródło: nitrofilm.pl 

1926 CZERWONY BŁAZEN (producent, kierownik produkcji) 
1927 ZEW MORZA (producent, kierownik produkcji) 
1928 KROPKA NAD I (producent, kierownik produkcji) 
1929 POLICMAJSTER TAGIEJEW (producent, kierownik produkcji) 
1930 URODA ŻYCIA (producent, kierownik produkcji) 
1931 SERCE NA ULICY (producent, kierownik produkcji) 
1932 LEGION ULICY (producent, kierownik produkcji) 
1933 10% DLA MNIE (producent, kierownik produkcji) 
1933 PROKURATOR ALICJA HORN (producent, kierownik produkcji) 
1935 KOCHAJ TYLKO MNIE (producent, kierownik produkcji) 
1936 PAPA SIĘ ŻENI (producent, kierownik produkcji) 
1937 ŚLUBOWANIE (producent, kierownik produkcji) 
1939 KŁAMSTWO KRYSTYNY (producent, kierownik produkcji) 
1939 SZALONA JANKA film niezrealizowany (producent, kierownik produkcji) 

- Jedną z największych bolączek polskiego filmu jest ciągłe poszukiwanie kasowych tematów. Jakich to tematów, według zdania Pani, winna trzymać się polska produkcja filmowa?
- Jeśli chodzi o doświadczenia, które wyniosłam z mojej produkcji – najbardziej kasowymi filmami okazały się  Policmajster Tagiejew, Uroda życia i Zew morza. Każdy z tych trzech filmów, to inny temat, trudno więc wyciągnąć z tego jakiekolwiek wnioski. Według mego zdania nie istnieją specjalnie kasowe tematy, każdy temat odpowiednio podany potrafi zainteresować widza. Starałam się badać zainteresowanie publiczności kinowej, przysłuchując się podczas wyświetlania filmu różnym luźnym uwagom przeciętnych widzów. Szukając właśnie odpowiedzi na to pytanie. Sama jestem stale w poszukiwaniu „ciekawych scenariuszy”.
- Czytałem niedawno artykuł, w którym autor żali się, że film polski tworzy zamkniętą klikę i nie dopuszcza nowych ludzi. Czy jest tak istotnie?
- Chcielibyśmy wciągnąć do współpracy nowych ludzi, co staje się często niemożliwe. Możliwości polskiego producenta, mówiąc filmowo, nie synchronizują ze zbyt wielkimi kosztami. Każda współpraca z nowym, nieznanym człowiekiem bezwzględnie przedstawia pewne ryzyko… nowy człowiek jest jednak wielką niewiadomą, a mimo to stawia tak wysokie warunki, że eksperyment ten staje się wprost niemożliwy. Trudno wymagać od producenta, aby za możność dania praktyki nieznanym (na terenie filmu) ludziom płacił tak samo, jak rutyniarzom, obeznanym dokładnie z pracą filmową. Chciałabym jeszcze zaznaczyć, że wielu z tych ludzi, zajmujących dziś czołowe stanowiska w polskiej produkcji filmowej nie stawiało przy początkach swojej pracy filmowej tak wygórowanych warunków, uzależniając wysokość honorarium od rezultatów swojej pracy. Dziś jest, niestety, inaczej i stąd powstały zarzuty skierowane pod adresem polskich producentów, zresztą zupełnie niesłuszne.

P.W. Punkt widzenia producenta filmowego, rozmowa z Marią Hirszbein, „Wiadomości Filmowe” 1939, nr 14