Brzezińska Hanna

Hanka Brzezińska w 1934 roku zdała egzamin w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej i została zaangażowana przez Towarzystwo Krzewienia Kultury Teatralnej, które prowadziło teatry: Narodowy, Polski, Nowy, Mały i Letni. Zadebiutowała w Teatrze Narodowym w sztuce Egipska pszenica Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.

W filmie Hanka Brzezińska zadebiutowała w 1937 roku epizodyczną rolą artystki, córki stróżki w Dziewczętach z Nowolipek (reż. Józef Lejtes). W 1938 roku zagrała Celinę w filmie Wrzos w reżyserii Juliusza Gardana. Była to jej największa, choć drugoplanowa rola filmowa. Śpiewała tam dwie piosenki Władysława Szpilmana: Nie ma szczęścia bez miłości i Straciłam twe serce. Piosenki te nagrała dla wytwórni Odeon. Od 1938 roku była solistką słynnego Chóru Dana, w którym śpiewał także jej brat, Wacław (junior). W 1938 roku razem z Chórem Dana odbyła tournée po Stanach Zjednoczonych.

Jej dyskografia jest tyleż różnorodna, co niewielka. Hanka Brzezińska nagrała przed wojną tylko pięć piosenek, z których każda utrzymana jest w innym stylu i ukazuje skalę talentu interpretacyjnego artystki i możliwości jej głosu: od głębokiego dramatycznego altu w Straciłam twe serce, przez ognisty temperament w hiszpańskim tangu Ostatni uśmiech i ludową werwę w Macieju, Macieju dokąd jedziesz, po wysoki sopran w bluesowej piosence Johny i Jo. Często występowała w radiu, m.in. w Podwieczorkach przy mikrofonie.

W czasie wojny działała w konspiracji oraz koncertowała w Café Clubie (1940), w Café Lucyna (1941) i w Bodedze (1941) z orkiestrą trębacza Bronisława Stasiaka. „Ilustrowany Kurier Polski” w krótkim artykule Jazz Stasiaka pisał wtedy z pewną przesadą „o popularnej Hance Brzezińskiej jako o królowej jazzu”. W 1942 roku śpiewała w Café Napoleonka (ul. Nowy Świat 53), U Aktorek (ul. Piusa XI 12), w Swannie (ul. Nowy Świat 23/25), rewii wystawionej na estradzie kina Pan (ul. Nowy Świat 40) oraz rewiach w teatrach jawnych Maska i Ikar. „Nowy Kurier Warszawski” uznał ją za artystkę niedoścignioną w kreacjach jazzowych. We wrześniu 1943 roku wystąpiła w teatrze Nowości (ul. Mokotowska 73) z orkiestrą pod dyrekcją Zygmunta Wiehlera obok Toli Mankiewiczówny i Barbary Kostrzewskiej. 

Podczas powstania warszawskiego dawała koncerty dla żołnierzy AK i śpiewała w szpitalach. Jako jedna z nielicznych przeżyła eksplozję niemieckiego czołgu-pułapki podczas koncertu na Starówce 13 sierpnia 1944. Opiekowała się rannymi w szpitalu przy ul. Długiej w dawnym hotelu Polskim.

Po wojnie Hanka Brzezińska występowała w Teatrze Starym w Krakowie. Następnie znalazła się w Łodzi, gdzie śpiewała z zespołem Klubu Melomanów istniejącym przy ognisku YMCA. W połowie lat sześćdziesiątych po przeniesieniu do Warszawy pracowała w teatrze Klasycznym jako suflerka. Pod koniec lat pięćdziesiątych nagrała kilka piosenek dla Polskiego Radia, wystąpiła też w Podwieczorku przy mikrofonie. Sporadycznie występowała w kabaretach i na estradzie. Śpiewała zarówno nowe piosenki, jak i przedwojenne szlagiery.

W 1996 roku Hanka Brzezińska została laureatką Nagrody Miasta Stołecznego Warszawy (obok m.in. Miry Zimińskiej, Lody Halamy, Marii Modzelewskiej i Lidii Wysockiej).

Jej wnukiem jest dziennikarz Jacek Żakowski.

bibliografia

• nitrofilm.pl 
• Wojenne życiorysy muzyków jazzowych, Muzeum Jazzu

1937 DZIEWCZĘTA Z NOWOLIPEK (Mańka, córka Prymasiakowej) 
1937 UŁAN KSIĘCIA JÓZEFA (śpiewaczka na dworze księcia) 
1938 WRZOS (Celina, kochanka Andrzeja)

Tak Hanna Brzezińska wspominała udział w powstaniu warszawskim:

„Trzeciego dnia powstania musiałam opuścić mój dom przy ulicy Focha 8. Zabrałam ze sobą koc, futro, rulon nut, flakon perfum Chanel 5... i przeszłam piwnicami na Stare Miasto. Razem z moim kolegami: Józefem Orwidem, Józefem Kempą i synem Basi Halmirskiej dotarliśmy do schronu przy ulicy Kilińskiego 1 (…).

6 sierpnia przyszedł do naszej piwnicy oficer harcerskiego batalionu Wigry, który zaproponował zorganizowanie koncertów. Zgodziliśmy się bardzo chętnie (…). Tych koncertów było chyba z kilkanaście aż do pamiętnego 13 sierpnia. Tego dnia nasi zdobyli czołg i przyjechali nim na Kilińskiego. Nikt nie podejrzewał, że to pułapka, że czołg był wypełniony materiałem wybuchowym (…). Stałam przy tym czołgu razem z Józkiem Orwidem. Postanowiłam na chwilę odejść, aby napić się wody, kiedy weszłam na schody, usłyszałam ten straszliwy wybuch (…). Na chwilę straciłam przytomność. Kiedy się w końcu pozbierałam i wybiegłam na ulicę, zobaczyłam coś, co trudno sobie wyobrazić. Setki porozrywanych ciał, strzępy ludzkie zwisające z balkonów (…). Zginęli wtedy czekający na mnie przy czołgu Józef Kempa, syn Basi Halmirskiej i Józef Orwid.

Od tego dnia przestałam śpiewać. Z dnia na dzień Stare Miasto zmieniło się w morze ruin i ognia. Pomagałam przy rannych. Pocieszałam jak mogłam, szczególnie tych, którzy już nie mieli szans na przeżycie. To dziwne, ale pomagał mi w tym flakonik moich ulubionych perfum Chanel 5. W piwnicznych zaduchu, wśród cuchnących ropą barłogów skrapiałam moich rannych tymi perfumami”.

Stanisław Kopf, Muzy tamtych dni, wydawnictwo Askon, Warszawa 1998

- U kogóż w tym sezonie będzie panna Hanna - zapytuję Hankę Brzezińską, artystkę o fascynującej, oryginalnej urodzie, którą znamy i z wielu ról w teatrach T.K.K.T. i z szeregu filmów (ostatnio z Wrzosu). 
- U pana Dana - pada odpowiedź. 
- Jak to? Czy Dan zakłada teatr? 
- Nie. Będę u niego śpiewała w chórze. 
- Kto w to uwierzy? 
- Wnet tu przyjdzie i wszystko panu potwierdzi... 
- Ale jakże się to stało? 
- Bardzo zwyczajnie. Mieczysław Fogg wystąpił z chóru. Na jego miejsce Dan zaangażował mojego brata, Wacława. Bywałam raz i drugi na próbach i... zakochałam się... 
- O. Boże, w kim? 
- W chórze. Prosiłam Dana, by mi pozwolił spróbować. Zgodził się i... zaangażował mnie. Rzuciłam więc mnóstwo korzystnych propozycji - teatr, film, scenę - dla estrady. Zamarzyły mi się podróże. Słyszałam od brata, ze Dan jedzie nad morze... a potem - za morze... za oceany... Pozazdrościłam. Bo gdy tak człowiek siedzi na miejscu - kostnieje. Pofrunę w świat z „dańcami”, ptaszkami wędrownymi... 
A oto i pan Dan. 
- Panna Brzezińska - mówi - ma niezwykle rozległą skalę głosową. Śpiewa od wysokiego sopranu po niski alt. Daje mi to wspaniałe pole do mnóstwa ciekawych pomysłów chóralnych. Można wprowadzać dialogi, dać moc nowych pomysłów. Zresztą niech pan przyjdzie na próbę, to się pan przekona... 
Byłem na próbie. I przekonałem się. Była jedna murzyńska piosenka, w której Hanka była wręcz fenomenalna. Miauczała, jak kot w marcu*.  Efekt - bajeczny... A potem piosenki sentymentalne, jak Ostatni uśmiech, Współczesny romans..."

U pana Dana i z panem Danem, rozmowa z Hanną Brzezińską, Kino 1938 nr 30
* chodzi tu o piosenkę Jonny i Jo