Olszowski Władysław
Władysław Olszowski
konsultant wojskowy, scenarzysta, aktor
Eugenia Magierówna
9 marca 1888 roku, Biernik k. Warszwy
28 marca 1967 roku, Londyn
Władysław Olszowski urodził się 9 marca 1888 roku w Bierniku koło Warszawy.
W sezonie 1915/16 pod pseudonimem Władysław Prus występował jako wodewilista w warszawskim kabarecie Miraż. Karierę artystyczną przerwał wybuch I wojny światowej. Władysław Olszowski został oficerem w korpusie gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. W latach 1918-1920 kierował Szkołą Podoficerską 15 Pułku Ułanów w Nowonikołajewsku na Syberii. W latach 1919-1920 brał udział w wojnie domowej w Rosji. Wstąpił do powstałej wtedy 5 Dywizji Strzelców Polskich (zwanej też Dywizją Syberyjską). Był także kierownikiem artystycznym i jednym z aktorskich filarów działającego przy niej teatru żołnierskiego. Szczególną popularność przyniosła mu rola dziadka w Jasełkach, zyskał po niej przydomek „dziadek syberyjski”.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Władysław Olszowski kontynuował służbę wojskową. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Potem pracował jako wykładowca w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Awansował na stopień rotmistrza kawalerii i służył w garnizonie w Tarnowskich Górach. W połowie lat 20-tych został dowódcą szwadronu kawalerii w Korpusie Ochrony Pogranicza, a następnie kwatermistrzem Szkoły Podoficerów Zawodowych Kawalerii we Lwowie. Na początku lat 30-tych został przeniesiony w stan spoczynku.
Od połowy lat 30-tych Władysław Olszowski udzielał się jako konsultant ds. wojskowych i historycznych przy realizacji kilku patriotycznych filmów fabularnych. Z jego inicjatywy i częściowo na podstawie jego przeżyć powstał film Bohaterowie Sybiru, poświęcony żołnierzom 5 Dywizji Strzelców Polskich. Doradzał też podczas realizacji Płomiennych serc i Floriana. W tym czasie został też konsultantem wojskowym filmu niemieckiego Ritt in die Freiheit (Ku wolności, reż. Carl Hartl, 1937), którego część była realizowana w Polsce, a akcja rozgrywała się na przełomie lat 1830/1831, w czasie powstania listopadowego. Latem 1939 roku objął kierownictwo spraw wojskowych na planie komedii Przybyli do wsi żołnierze. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił jednak dokończenie tej produkcji.
W latach 1938-39 zrealizował też kilka reportaży wojskowych dla Polskiej Agencji Telegraficznej, m.in. Dzień podchorążego w obozie. Jak sam mówił tygodnikowi Kino, chciał w nich pokazać „prawdziwe piękno efektownych ćwiczeń naszych dzielnych żołnierzy, które będą doskonałą propagandą naszej siły zbrojnej”.
W czasie II wojny światowej Władysław Olszowski mieszkał w Warszawie. Zaangażował się w działalność konspiracyjną. Był żołnierzem AK, majorem działającego w konspiracji Korpusu Bezpieczeństwa. Podczas Powstania Warszawskiego dowodził batalionem „Sokół”, który walczył w Śródmieściu.
Wiosną 1945 roku wstąpił do Związków Zawodowych Wodniaków jako kapitan żeglugi. Za przynależność do AK był ścigany przez służby bezpieczeństwa. W 1946 roku opuścił Polskę. Wyjechał do Ankony we Włoszech, a stamtąd do Londynu.
Został kierownikiem artystycznym i reżyserem Czołówki Teatralnej, która istniała do roku 1947 przy I Korpusie Polskim. We wrześniu 1947 wstąpił do emigracyjnego ZASP-u. Jako Władysław Prus-Olszowski grał w Teatrze Polskim ZASP w Londynie, w przedstawieniach organizowanym w Ognisku Polskim oraz w różnych spektaklach i imprezach organizowanych przez londyńskie środowisko polonijne. W niektórych przedstawieniach (m.in. Powrót pana Twardowskiego, czy Zaczarowane noce) grał wspólnie z żoną, Eugenią Magierówną.
Wielkim uznaniem cieszyła się jego kreacja Likomedesa w komedii Artura Marii Swinarskiego Achilles i panny wystawionej w 1962 roku przez Zrzeszenia Studentów i Absolwentów pod kierownictwem Krystyny Ankwicz.
W teatrach polonijnych grał niemal do końca życia, był jednym z seniorów polskiego teatru emigracyjnego.
Władysław Olszowski zmarł 28 marca 1967 roku w Londynie.
źródło: nitrofilm.pl