TWÓRCY FILMOWI

Dulęba Maria

Dodane 2024-11-20

IMIĘ I NAZWISKO:
Maria Dulęba

PRAWDZIWE IMIĘ I NAZWISKO:
Maria Zofia Dulęba

ZAWÓD:
aktorka, pedagożka

MAŁŻONEK/MAŁŻONKA:
Piotrowski; Liefeld; Wołoszynowski

RODZICE:
Adolf Antoni Dulęba, Michalina Teofila z domu Seuchter I. voto Misiołek

DATA I MIEJSCE URODZIN:
17 października 1881 roku, Kraków

DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
6 maja 1959 roku, Warszawa

MIEJSCE SPOCZYNKU:
Stare Powązki w Warszawie (Aleja Zasłużonych, grób 63)

ODZNACZENIA:
Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949); Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 9 listopada 1932, 13 listopada 1953); Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)

Maria Dulęba dzieciństwo i wczesną młodość spędziła w Krakowie. Uczęszczała do żeńskiego gimnazjum, pierwszego, które dawało kobietom prawo do studiów uniwersyteckich. Równocześnie potajemnie – groziło to wydaleniem z gimnazjum – bywała w „szkole” Zapolskiej, „która nie prowadziła właściwie żadnych wykładów, […] a jedynie kazała odgrywać sceny z różnych dramatów […] z Balladyny, Mazepy, coś z Szekspira. […] Uczyła nas jak kochać się na scenie, jak nienawidzić, jak być dobrym, jak złym, tego, co nazywamy dziś sztampą”.

Dulęba debiutowała w 1902 roku w krakowskim Teatrze Miejskim za dyrekcji Józefa Kotarbińskiego jako Sylwetta w Romantycznych Rostanda. Uważana przez Kotarbińskiego za wyjątkowy talent, zagrała kilkanaście ról.

Od 1906 roku grała już w teatrach warszawskich. Najdłużej związana była z Teatrem Polskim (1913–1918 i 1947–1959) i Teatrem Narodowym (1924–1939). Została zauważona przez krytykę jako „pierwszorzędny talent, wybitna artystka, chociaż jeszcze na początku swojej drogi”. Arnold Szyfman, organizując Teatr Polski (1913), zaangażował Marię Dulębę, młodą aktorkę, ale już z dziesięcioletnim doświadczeniem na scenie, w bardzo różnorodnym repertuarze. W latach 1919–1921 Dulęba należała do zespołu Reduty Juliusza Osterwy. W tym czasie, razem z Ewą Kuniną, prowadziła teatr dla dzieci.

Po wojnie przez dwa lata zatrzymała się, jak wielu warszawiaków, w Krakowie, by w 1947 roku wrócić do Teatru Polskiego.

Maria Dulęba była także pedagogiem – uczyła w dwudziestoleciu międzywojennym w PIST w Warszawie; krótko po wojnie w studium dramatycznym przy Starym Teatrze w Krakowie, a po powrocie do Warszawy do 1952 w PWST.

Kazimierz Wierzyński tak o niej pisał: „włada jakimś mistrzowskim lakonizmem, wydaje się na scenie małomówna, a przemawia nawet milczeniem”.