Ordyńska Zofia

Ordyńska Zofia
IMIĘ I NAZWISKO:
Zofia Ordyńska
ZAWÓD:
aktorka, dziennikarka, publicystka
MAŁŻONEK/MAŁŻONKA:
Konstanty Burzyński
PANIEŃSKIE IMIĘ I NAZWISKO:
Zofia Teofila Matylda Pindelska
RODZICE:
Roman Pindelski, Franciszka z Brylińskich
DATA I MIEJSCE URODZIN:
14 marca 1882, Tarnów
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
8 listopada 1972, Warszawa
MIEJSCE SPOCZYNKU:
Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera A/33, I/5)
ODZNACZENIA:
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1967)

Zofia Ordyńska kształciła się w Krakowie na  Wyższych Kursach dla Kobiet Adriana Baranieckiego oraz w konserwatorium krakowskim w klasie fortepianu. W tym czasie pobierała też lekcje aktorstwa u Kazimierza Kamińskiego.

W 1899 roku ukończyła, pod pseudonimem: Delska (od nazwiska Pindelska), Szkołę Dramatyczną Stanisława Knake-Zawadzkiego. Odtąd tego pseudonimu używała stale na scenie do 1917 roku.

Około 1906 roku wyszła za mąż za rejenta Konstantego Burzyńskiego i wycofała się ze sceny. Zamieszkała w Tłumaczu k. Stanisławowa, a potem w Uhnowie k. Rawy Ruskiej. Poświęciła się wychowywaniu syna Romana. Pracowała społecznie w Kole Towarzystw Szkoły Ludowej, gdzie zajmowała się organizowaniem przedstawień amatorskich. 

W czasie I wojny światowej, znalazła się w Wiedniu, gdzie mąż jej został oddelegowany do pracy w polowym Naczelnym Komitecie Narodowym. Po śmierci męża wróciła na scenę. Od lutego 1916 grała w Teatrze Uchodźców Polskich w Wiedniu pod kierunkiem Tadeusza Rittnera i Ignacego Nikorowicza.

Po powrocie do kraju, wiosną 1917 roku została zaangażowana do Teatru Miejskiego we Lwowie. Przy­jęła wtedy nazwisko Ordyńska, które nosiła rodzina matki.

W 1934 roku przeniosła się do Warszawy, gdzie grała aż do wybuchu wojny. Występowała w teatrze Marii Malickiej (1935–1939), Wielkiej Operetce (1936) oraz w teatrze 8.15 (1936–1939).

Latem 1939 roku wraz z zespołem Mariana Wawrzkowicza wyruszyła w objazd, występując m.in. w Krakowie, Bochni, Dębicy, Tarnowie, Rze­szowie, Jarosławiu, Przemyślu i Lwowie.

W okresie okupacji niemieckiej występowała w warszawskich teatrach jawnych: Melodia, Bohema oraz w krakowskim teatrze Powszechnym, za co po wojnie została ukarana przez ZASP naganą i rocznym zawieszeniem w pracach organizacyjnych.

W kwietniu 1945 roku została aktorką objazdowego zespołu Karoliny Lubieńskiej i Wacława Ścibora. W sztuce Dar poranka wystąpiła m.in. w Wieliczce, Będzinie, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej, Częstochowie, Kielcach i w Radomiu. W sez. 1945/1946 grała w Teatrze Kameralnym Domu Żołnierza w Łodzi. Poza sez. 1947/1948, kiedy występowała w Teatrach Miejskich w Częstochowie, w latach 1946–1949 praktycznie nie miała stałego zatrudnienia. W 1949 roku przyjechała do Szczecina i zamieszkała w Domu Aktora przy al. Jedności Narodowej. Początkowo została aktorką Państwowego Teatru Polskiego, a po reorganizacji scen szczecińskich, aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznych. Obdarzona talentem, korzystnymi warunkami scenicznymi, poczuciem humoru, temperamentem i werwą, dość szybko stała się ulubienicą szczecińskiej publiczności.

W 1971 roku opuściła Szczecin i przeniosła się do Warszawy, gdzie zmarła 8 listopada 1972 roku.

Osobny, ważny rozdział w życiu artystki stanowiła działalność publicystyczna i literacka. Jako korespondentka lwowskiej „Gazety Wieczornej” zadebiutowała podczas I wojny światowej. Nadsyłała wówczas felietony z życia wiedeńskiej Polonii. W latach 1928-1935 była etatową dziennikarką krakowskiego „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”, współpracowała również z warszawską edycją tej gazety. Swoje humoreski, drukowane pod pseud. Rido, publikowała we „Wróblach na dachu”. Artykuły publicystyczne, wiersze oraz recenzje teatralne i baletowe zamieszczała w tygodnikach „As” i „Światowid”.

Po wojnie kontynuowała działalność dziennikarską w prasie szczecińskiej. Była członkinią Ligi Kobiet – zakładała i przewodniczyła kołu Ligi przy teatrach szczecińskich, a w 1952 była delegatką na Zjazd Ziem Odzyskanych tej organizacji we Wrocławiu.

Była córką Romana Pindelskiego, byłego rotmistrza armii austro-węgierskiej, i Franciszki z Brylińskich, matką Romana Burzyńskiego, literata, dziennikarza i fotoreportera związanego z redakcją tygodnika „Przekrój”. Obdarzona talentem i wdziękiem, grała na początku swojej kariery najczęściej role amantek, a od 1922 roku coraz częściej role charakterystyczne.

bibliografia

  • Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994
  • pomeranica.pl