Wołowski Tadeusz 

Tadeusz Wołowski uczęszczał do szkoły w Częstochowie, następnie w Chyrowie. Po ma­turze studiował chemię na uniwersytecie lwowskim, później przeby­wał pewien czas w Grazu, gdzie podobno był uczniem M. Reinhardta.

W 1912 roku zaczął występować w jednym z teatrzyków lwowskich, w lecie tego roku był z zespołem objazdowym w Szczawnicy i Jaremczu, od jesieni wy­stępował w sali Colosseum we Lwowie, a w sezonie 1913/1914 w Lublinie (tam ożenił się ze śpiewaczką Czesławą Ce­lińską), w 1914–1916 w Częstochowie, w 1916 w zespole H. Czarneckiego w Kielcach i Radomiu, od jesieni tego roku w Warszawie: w teatrze Współczesnym, potem w Jardin d’hiver i w Mirażu. W lecie 1917 zapewne kierował przez krótki czas teatrem Artystycznym, występował też u H. Czarneckiego w Piotrkowie. Od września 1918 kiero­wał teatrem w Radomiu, a od maja 1919 roku także w Kielcach, gdzie pozostał też po rezygnacji z dyrekcji. W 1920 zorganizował znów zespół teatralny w Radomiu. Od lutego 1921 występował w teatrze bydgoskim, w sezonie 1921/1922 w teatrze lubelskim, w 1922 roku w zespole objazdowym J. Winiaszkiewicza oraz w Dolinie Szwajcarskiej w Warszawie, w początku 1923 z własnym zespołem operetkowym dawał przed­stawienia w warszawskim teatrze Nowym, potem przez pewien czas pracował jako urzędnik.

W sezonie 1924/1925 był akto­rem i reżyserem w Teatrze Polskim w Katowicach, w 1925 roku występował w teatrze Popularnym w Łodzi oraz w teatrze Lutnia w Wilnie, od jesieni tego roku w teatrze Nowym w Warsza­wie, w 1926 roku w warszawskim teatrze Nowości, potem w Wilnie. W 1927 kierował teatrem Popularnym w Bydgoszczy, następ­nie grał w Krakowie, od lata 1928 do czerwca 1929 w teatrzyku Czerwony As w Warszawie. W 1930 kierował teatrzykiem Mignon, potem występował w warszawskim teatrze Komedia Mu­zyczna i w teatrzyku Rewia w Poznaniu. W 1931 roku kierował teatrem rewiowym Uśmiech Bydgoszczy, z tym samym zespo­łem pn. Złoty Uśmiech dawał przedstawienia m.in. w Gdańsku.

Później nie pracował w teatrach, działał we wła­dzach ZAIKS.

Jesienią 1935 roku występował w Operetce na Chłodnej w Warszawie, potem we Włocławku, w sezonie 1936/1937 w Powszechnym teatrze Żołnierza we Lwowie, w 1937–1939 reżyserował operetki w Teatrze Wielkim w Warsza­wie, występował też dorywczo w zespołach objazdo­wych.

Podczas II wojny światowej przebywał w Warsza­wie, należał do AK, ale jednocześnie, prawdopodobnie za zgodą swych władz konspiracyjnych, współpracował z teatrami jawnymi. Dostarczał tekstów dla Teatru Miasta Warszawy i dla wielu teatrów rewiowych. Na początku 1942 roku został uprzedzony przez Tymoteusza Ortyma, kierownika „Nowości”, że Urząd Propagandy wytypował go do wzięcia udziału w konkursie na sztukę antytyfusową. Za pośrednictwem Żegoty Wołowski powiadomił o konkursie Tajną Radę Teatralną, od której otrzymał zalecenie przygotowania utworu, który nie będzie się nadawał do wystawienia na scenie. Obawiając się o los żony, aktorki Czesławy Celińskiej, Wołowski napisał poprawny formalnie i zgodny z wymogami konkursu dramat pt. Zaświta, o wiejskim lekarzu, byłym studencie prof. Weigla, walczącym z epidemią tyfusu. Sztuka ta została wyróżniona drugą nagrodą w konkursie, ale nigdy nie została wystawiona.

Wybuch powstania warszawskiego zastał go i jego żonę w Karczewie, a stamtąd przedostali się do Lublina. Od sierpnia 1944 roku do kwietnia 1945 roku kierował Departamentem Teatru w Resorcie Kultury i Sztuki PKWN. 

Później podjął pracę w teatrze. Reżysero­wał i występował w 1945 roku w Częstochowie i Modlinie, w 1946 roku w Krakowie, w sezonie 1946/1947 w teatrze Lutnia w Łodzi, w 1948 roku w Teatrze Miejskim w Lublinie oraz teatrach Osa i Syrena w Łodzi.

W czasie rozpraw w lipcu i wrześniu 1950 na korzyść Wołowskiego zeznawali ukrywani przez niego Żydzi, współpracownicy z konspiracji i teatrów jawnych. Sąd nie dał wiary, że Wołowski poinformował o konkursie podziemie i radził się w tej sprawie autorytetów, a jego praca nie zawierała akcentów antysemickich, uwierzył natomiast w zeznania impresario Hoffmana, który nie tylko nie potrafił podać poprawnego tytułu konkursowej sztuki, ale i podawał nieprawdziwe informacje o swoich rzekomych kontaktach ze współoskarżonym. Wydział I Karny Sądu Apelacyjnego skazał 12 września 1950 roku Tadeusza Wołowskiego na 5 lat więzienia z zaliczeniem okresu aresztowania. Po rewizji na wniosek skazanego, 16 lutego 1951 roku Sąd Najwyższy zmniejszył karę do trzech lat. 21 lutego Czesława Wołowska zwróciła się z prośbą o łaskę dla męża do Bolesława Bieruta, który podpisał ułaskawienie 9 kwietnia 1951 roku.

W sezonie 1951/1952 reżysero­wał i grał w teatrach Dramatycznych w Częstochowie, a w latach 1952–1955 w teatrach Muzycznych w Łodzi.

6 listopada 1954 roku ożenił się z Marią Szymańską.

W 1956 był kierownikiem artystycznym teatru Muzycznego w Lublinie, współpracował też z zespołami amatorskimi. W sezonie 1957/1958 reżyserował w teatrze Lutnia w Łodzi.

Występował przede wszystkim w operetkach, które również reżyserował Występował także w rewiach, często jako konferansjer. Grał w kilku filmach. Napisał kilka utworów dram. (m.in. Piosenka o kadecie), librett ope­retkowych (m.in. Joker) oraz wiele skeczów i tekstów piosenek, a także tłumaczył. Publikował, najczęściej pod pseudonimem Tauros, liczne felietony i artykuły, m.in. cykl sylwetek aktorów w „Nowej Rzeczypospolitej” w 1938. Pozostawił w maszynopisie pracę Operetka i jej paradoksy.

bibliografia

• Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

1924 MIŁOŚĆ PRZEZ OGIEŃ I KREW
1929 GRZESZNA MIŁOŚĆ
1929 SZLAKIEM HAŃBY
1938 ROBERT I BERTRAND
1953 PIĄTKA Z ULICY BARSKIEJ (adwokat)