Aston Adam
Adam Aston
Adolf Stanisław Loewinsohn
aktor i piosenkarz
Lucyna Nowikow-Aston (od 1935 roku)
Maksymilian, Gustawa z Popielców
17 września 1902 roku, Warszawa
10 stycznia 1993 roku, Londyn
Golders Green w Londynie
Adam Aston urodził się 17 września 1902 w Warszawie. Śpiewu uczył się gimnazjum im. Mikołaja Reja u Ludwika Heintza. W 1920 roku brał udział w wojnie polsko-sowieckiej jako ochotnik. W 1923 roku rozpoczął studia prawnicze, po dwóch latach przerwał je i ukończył kurs stomatologiczny, następnie od 1928 roku pracował w warszawskim przedstawicielstwie holenderskiej wytwórni likierów Hulstkamp. Chciał zostać śpiewakiem operowym. Miał bardzo dobry słuch, grał na fortepianie, uczył się dyrygentury, pod koniec lat dwudziestych pobierał lekcje śpiewu u wybitnego śpiewaka i pedagoga Wacława Brzezińskiego.
W 1930 roku zaczął śpiewać w założonym przez Henryka Warsa zespole revellersów Chór Warsa, z którym zadebiutował na deskach teatru Morskie Oko. W tym czasie Henryk Wars wymyślił dla niego pseudonim Astoni (potem Aston) – as tonu. Jako solista występował w teatrach rewiowych: Morskie Oko, Stara Banda, Hollywood. Często występował na antenie Polskiego Radia, brał udział w licznych radiowych koncertach i konkursach. W 1935 roku pseudonim Aston przyjął jako nazwisko. W tym samym roku poślubił aktorkę Lucynę Nowikównę. We wrześniu 1939 wraz z pracownikami Polskiego Radia został ewakuowany z Warszawy. W latach 1940-1941 występował we Lwowie z orkiestrą jazzową Henryka Warsa. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej wyjechał do Frunze w Kirgistanie, gdzie występował w programach rewiowych i koncertach organizowanych w kinach. Potem był solistą w objazdowej orkiestrze wojskowej Ryszarda Franka. Zaciągnął się do II Korpusu Armii Polskiej generała Andersa i został przydzielony do prowadzonego przez Feliksa Konarskiego Teatru Żołnierza Polskiego. Występował w audycjach polskich radia w Kairze. Brał udział w walce o Monte Cassino. W maju 1946 we Włoszech jako pierwszy nagrał piosenkę Czerwone maki na Monte Cassino. Był odznaczony wieloma polskimi i brytyjskimi orderami wojennymi. Po demobilizacji w 1947 zamieszkał w Londynie. W 1948 przeniósł się do RPA, gdzie początkowo występował w polskim klubie w Johannesburgu, a później wrócił do dawnego fachu i pracował w wytwórni alkoholi. Niedługo potem został dyrektorem papierni. W 1959 roku po zawale serca przeszedł na emeryturę, a wkrótce potem wrócił na stałe do Londynu. Czynnie udzielał się w polskim środowisku artystycznym na emigracji, przez kilkadziesiąt lat należał do zagranicznego ZASP, występował z licznymi koncertami i recitalami, grał w teatrze polonijnym. W latach sześćdziesiątych odwiedził Warszawę – dokonał wtedy kilku nagrań radiowych. Zmarł 10 stycznia 1993 w Londynie.
Płyty nagrywał od początku 1931 roku. Początkowo jako członek Chóru Warsa nagrywał dla wytwórni Syrena-Record. Wczesną jesienią zaczął nagrywać dla tej wytwórni także jako solista. Niedługo potem dokonał kilku nagrań w warszawskiej filii Parlophonu. Były to tak zwane refrenówki: taneczne wersje przebojów, w których śpiewany był jedynie refren. Szybko zdobył dużą popularność. W 1932 roku dokonywał nagrań dla czterech wytwórni płytowych. W pierwszej połowie nagrał jeszcze kilka piosenek dla Parlophonu. Przez cały 1932 roku nagrał z orkiestrą taneczną Henryka Golda blisko 60 piosenek dla Columbii. Na płytach tej wytwórni używał pseudonimu Adam Wiński (od spolszczonej wersji nazwiska). Kilka płyt nagrał także dla Lonory (z orkiestrą Władysława Eigera). Od początku 1933 do czerwca 1937 roku związany był już tylko z Syreną-Record (choć na początku 1934 roku nagrał dla Columbii trzy płyty jako członek chóru revellersów Weseli Chłopcy z Columbii). Był etatowym pieśniarzem, nagrywał więc dużą cześć bieżącego repertuaru rozrywkowego: śpiewał zarówno przeboje rewiowe i filmowe, jak i arie operetkowe (kilka z nich uwiecznił w duetach z Lucyną Szczepańską, Marylą Karwowską i Ludmiłą Szretterówną). Większość jego repertuaru płytowego stanowiły nagrania taneczne ze śpiewanym refrenem, choć nagrywał także piosenki w całości. Był jednym z najpopularniejszych obok Tadeusza Faliszewskiego, Mieczysława Fogga i Alberta Harrisa pieśniarzy lat trzydziestych. Śpiewał także piosenki w języku hebrajskim. Od września 1937 przez jeden sezon nagrywał dla wytwórni Odeon (z orkiestrą Jerzego Gerta). Na niektórych płytach Odeonu ponownie użył pseudonimu Adam Wiński, na pozostałych widniał jako Aston. Na początku sezonu 1938/39 wrócił do Syreny-Record, z którą związany był do wybuchu wojny. W latach 30. nagrał blisko 700 piosenek.
Ciekawostką w dyskografii Adama Astona są płyty z reklamami. Zdarzało się, że niektóre firmy zamawiały piosenki reklamujące ich wyroby i zlecały różnym artystom ich wykonanie. Adam Aston także dokonał kilku takich nagrań. Swym śpiewem reklamował między innymi Polskiego Fiata, linie lotnicze LOT, linię oceaniczną Gdynia-Ameryka, Kogutka (proszek na ból głowy), papierosy i akcesoria tytoniowe. Niejednokrotnie nagrań reklamowych dokonywał pod pseudonimem J. Kierski.
Po wojnie Adam Aston nagrywał bardzo mało. Wiosną 1946 roku w Mediolanie dla La Voce del Padrone (włoskiej filii His Master’s Voice) nagrał kilka piosenek (po polsku i po angielsku) z orkiestrą Teatru Rewiowego Armii Polskiej na Wschodzie pod dyrekcją Henryka Warsa. Są to bodaj ostatnie jego nagrania płytowe.
Kilka razy pojawił się także na srebrnym ekranie, przeważnie jako pieśniarz. W Bezimiennych bohaterach grał rolę studenta i śpiewał tango Kocham. W Kocha… lubi… szanuje… grał epizodyczną rolę statysty na planie filmowym, w Ostatniej eskapadzie śpiewał piosenkę Tyś jest dla mnie tajemnicą, a w Czarnej perle słynny przebój W hawajską noc. Wykonywał romanse cygańskie w filmach Manewry miłosne (znane Jak trudno jest zapomnieć) i Pan redaktor szaleje, śpiewał także w Dwóch Joasiach. W 1932 roku u boku Leny Żelichowskiej Adam Aston zagrał także w reklamie Polskiego Fiata pt. Ja mam, ty masz, on będzie miał! 508! – piosenka z tego filmu (tango Polski Fiat 508) ukazała się w jego wykonaniu na płytach gramofonowych. Po wojnie w 1946 zagrał we włoskim filmie Nieznajomy z San Marino z Anną Magnani oraz w zrealizowanym we Włoszech polskim filmie Wielka droga, w którym śpiewał Czerwone maki na Monte Cassino.