Themerson Stefan
Stefan Themerson
Franciszka Themerson (ślub 22 czerwca 1931 roku)
Mieczysław Themerson, Salomea Ludwika ze Smulewiczów
25 stycznia 1910 roku, Płock
6 września 1988 roku, Londyn (Wielka brytania)
Stefan Themerson urodził się jako trzecie dziecko w rodzinie lekarza i działacza społecznego, Mieczysława Themersona i jego żony Salomei Ludwiki ze Smulewiczów. W latach 1914–1918 przebywał z rodzicami w Rosji (Ryga, Petersburg, Wielkie Łuki, Wilno). Po powrocie do Polski był uczniem Gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Płocku. W roku 1928 uzyskał maturę i wyjechał na studia do Warszawy. Przez rok studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1929 roku przeniósł się na architekturę na Politechnikę Warszawską. W 1927 roku, rozpoczął eksperymenty z fotografią i filmem – zajmował się m.in. fotogramami i fotomontażami.
W 1929 roku poznał Franciszkę Weinles, z którą dwa lata później 22 czerwca 1931 wziął ślub. Z Franciszką łączyło go dalekie pokrewieństwo, ponieważ jej dziad był pradziadem Stefana.
W latach 1930–1937 wraz z żoną zrealizował, przy użyciu nowatorskich technik, pięć filmów awangardowych. Filmy te tworzone były głównie za pomocą oryginalnego urządzenia umożliwiającego fotografowanie klatka po klatce przedmiotów umieszczanych na przezroczystej kalce. Themersonowie redagowali też czasopismo „f.a.” poświęcone filmowi artystycznemu.
W 1937 wyjechał wraz z Franciszką do Paryża. 3 września 1939 roku Themersonowie zgłosili się na ochotników do armii polskiej we Francji. W 1940 roku Franciszka przedostała się do Anglii, a Stefan dołączył do niej dwa lata później.
Małżonkowie kontynuowali współpracę artystyczną w Londynie. Zrealizowali dwa filmy dla Biura Filmowego Ministerstwa Informacji i Dokumentacji Rządu RP w Londynie Calling Mr. Smith oraz Oko i ucho. W 1948 roku razem założyli eksperymentalną oficynę Gaberbocchus Press. Stefan zyskał światowe uznanie jako autor powieści, opowiadań i esejów, mieszających groteskę z filozofią, swobodnie przekraczających granice gatunków. Jego powieści ilustrowała Franciszka.
Zmarł dwa miesiące po swojej ukochanej małżonce.
upamiętnienie
- w 1975 roku zrealizowano film dokumentalny Stefan+Franciszka
- w 2011 roku powstał film dokumentalny Themerson and Themerson
- w 2026 roku Themersonowie zostali bohaterami kolejnego filmu biograficznego Moi Themersonowie
