Makowska Helena
Helena Makowska
aktorka
Helena Wojniewicz
Ludwik Woyniewicz, Stanisława z Soretów
2 marca 1893 roku, w majątku Szmakówka w pobliżu Krzywego Rogu (dzisiejsza Ukraina)
22 sierpnia 1964 roku, Rzym
Ojciec Heleny Makowskiej, Ludwik Woyniewicz, był inżynierem i dyrektorem kopalni rudy Rudnik w Zagłębiu Donieckim. Mama, Stanisława z Soretów, zajmowała się domem. Helena miała brata, Witolda, późniejszego wybitnego warszawskiego architekta.
Debiutowała w Filharmonii Warszawskiej jako chórzystka (i to w ramach zastępstwa) w operze Richarda Straussa Salome. Zdaje się, że wywołała tym skandal w rodzinie, bo ojciec wysłał ją na Kursy Handlowe Józefy Siemigradzkiej. Dzięki znajomościom pierwszego męża wyjechała z kraju i pracowała jako asystentka techniczna Giovanniego Vitrotti podczas kręcenia filmów dokumentalnych w Armenii i Gruzji.
Helena Makowska zadebiutowała we włoskim filmie Il sogno di un tramonto d’autunno w 1911 roku, ale ten dramat nie odniósł większego sukcesu, więc Makowska zaczęła występować na włoskich scenach operetkowych. Była bardzo uzdolniona muzycznie i miała piękny, silny glos. Dopiero w 1915 roku „Słowiańska Wenus” podbiła serca Włochów rolą w filmie Romanticismo i odtąd przez kolejnych kilka lat z sukcesem grywała główne role we Włoszech, by z początkiem lat dwudziestych (po dojściu Mussoliniego do władzy) przenieść się do Niemiec.
Jednym z jej ogromnych sukcesów w kinematografii włoskiej była rola Ofelii w Hamlecie. Ofelia w interpretacji Makowskiej to kobieta świadoma swoich wyborów, a nie oszalała z rozpaczy porzucona kochanka. Sztuka Szekspira została zaadoptowana w 1917 roku.
Mieszkając we Włoszech artystka angażowała się w sprawy polskie, m.in. uczestniczyła w pracach Komitetu Pro Polonia w Turynie na rzecz polskich jeńców wojennych przebywających w obozach na terenie Włoch.
Wróciła do Polski w drugiej połowie lat dwudziestych, gdzie z powodzeniem grywała na scenach operowych i operetkowych do wybuchu II wojny światowej. Była ulubienicą Warszawy.
Została aresztowana przez Gestapo w 1939 roku. Jako obywatelka brytyjska (przez trzecie małżeństwo) dwa lata później w ramach wymiany więźniów między Niemcami i Wielką Brytanią miała zostać wymieniona na niemieckich szpiegów. Jednak w ostatniej chwili Hitler zawiesił program wymiany więźniów. Osadzono ją w obozie pracy Graz Liebenau. Po zwolnieniu wyjechała do Anglii, gdzie występowała w Czołówce Teatralnej Wojska Polskiego. Po kilku latach wyjechała na stałe do Włoch, ale kino zaoferowało jej już tylko drugoplanowe role w kilku produkcjach. Zagrała m.in. w nominowanym do Oscarów słynnym Quo vadis?.
Jednak do dzisiaj pozostała divą i legendą niemego kina włoskiego, jak również jedną z niewielu polskich aktorek (obok Poli Negri i Soavy Gallone), które odniosły międzynarodowy sukces.