TWÓRCY FILMOWI

Jakubowska Wanda

Jakubowska Wanda
IMIĘ I NAZWISKO:
Wanda Jakubowska
RODZICE:
Wacław Alfons Jakubowski, Zofia z Sułkońskich
DATA I MIEJSCE URODZIN:
10 listopada 1907 roku, Warszawa
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
24 lutego 1998 roku, Warrszawa
MIEJSCE SPOCZYNKU:
cmentarz Wojskowy na Powązkach w warszawie (A3 tuje-3-39)
ADRES ZAMIESZKANIA:
Warszawa, ul. Hoża 38/9 (od urodzenia do przynajmniej 1930 roku)
ODZNACZENIA:
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski "za zasługi w Ruchu Oporu" (26.06.1949); Order Sztandaru Pracy I klasy (1950); tytuł członka-korespondenta Niemieckiej Akademii Sztuki (NRD) (1955); Odznaka "Zasłużony Działacz Kultury" (1967)

Wanda Jakubowska była wyznania rzymsko-katolickiego. Urodziła się w domu rodzinnym przy ulicy Hożej. Została ochrzczona 13 czerwca 1909 roku w parafii św. Aleksandra. Jej ojciec, Wacław Jakubowski, był z wykształcenia inżynierem, a matka, Zofia z domu Sułkońska, wywodziła się z zamożnej rodziny mieszczańskiej. 

Po wybuchu I wojny światowej Wacław Jakubowski został komendantem punktu ewakuacyjnego Polskiego Komitetu Pomocy Sanitarnej. Po krótkim okresie stacjonowania Komitetu w Warszawie, z powodu klęsk wojsk carskich na ziemiach polskich, w lipcu 1915 cała rodzina ewakuowała się do roku Moskwy, następnie próbowała się osiedlić w Mińsku i Smoleńsku, by znów wrócić do Moskwy. Tam też Wanda i jej matka zamieszkały pod opieką wuja, Leona Sułkońskiego. W międzyczasie dorastająca Jakubowska zafascynowała się kinem rosyjskim, zwłaszcza filmami z udziałem aktorów Wiery Chołodnej i Iwana Mozżuchina. Najbardziej zaimponował jej film Jakowa Protazanowa Ojciec Sergiusz (1918) z Mozżuchinem w głównej roli. 

Wanda i jej matka na początku 1919 przeprowadziły się do Tuły, gdzie ojciec objął stanowisko dyrektora walcowni. W lutym Zofia zmarła jednak na niewydolność nerek. 

Wanda wraz z ojcem wróciła do Polski w 1922 roku. W maju 1928 roku ukończyła gimnazjum żeńskie Zgromadzenia Sióstr Urszulanek w Lublinie. We wrześniu 1928/1929 została zapisana do Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie, ale z powodów rodzinnych musiał po roku zrezygnować.

Została przyjęta na Wydział Humanistyczny (historia sztuki) Uniwersytetu Warszawskiego na semestr 1930/1931, ale studiów nie skończyła.

Jakubowska była współzałożycielką Stowarzyszenia Miłośników Filmu Artystycznego Start (1930) i współrealizatorką pierwszych filmów dokumentalnych tej instytucji, a po jej rozwiązaniu – współzałożycielką i członkinią zarządu Spółdzielni Autorów Filmowych SAF (1935).

Wanda Jakubowska jeszcze w 1933 związała się nieformalnie z Mikołajem Kondratiewem z Teatru Baj. Związek ten nie przetrwał nawet kilkunastu miesięcy, choć właśnie z tego związku 14 września 1934 roku urodził się jej jedyny syn Andrzej.

Film dokumentalny Morze, którego była reżyserką wraz Jerzym Zarzyckim i Stanisławem Wohlem, zdobył w 1933 roku nominację do Oskara. Jest to pierwszy polski film nominowany do tej nagrody.

Realizację filmu fabularnego Nad Niemnem przerwał wybuch wojny. Po wojnie, którą przeżyła w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, była współorganizatorką nowej struktury polskiej kinematografii opartej na idei zespołów filmowych. Była również kierowniczką artystyczną zespołów filmowych; ZAF (1948–1949) i Start (1955–1968).

W latach 1949–1974 była profesorem PWSF w Łodzi. Otrzymała nagrody: „Złote Grono” za XI Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie (1979) i Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1996).

 

Upamiętnienie

  • Notacja – Wanda Jakubowska (1993) film dokumentalny o Wandzie Jakubowskiej
  • KINO KINO KINO (1994) film dokumentalny o Wandzie Jakubowskiej
  • Jestem babką polskiego kina (1997) film dokumentalny o Wandzie Jakubowskiej
  • Osiecka (2020) serial fabularny, odc. 3 Piękna dwudziestoletnia (grana przez Krystynę Wachelko)
  • na osiedlu Wizjonerów w Krakowie w Dzielnicy VI Bronowice znajduje się pomnik-sześcian upamiętniający Wandę Jakubowską