Chomętowska Zofia
Zofia Chomętowska
fotografka
Feliks Drucki-Lubecki, Bronisława z Buchowieckich
8 grudnia 1902 roku, Porochońsk na Polesiu
20 maja 1991 roku, Buenos Aires (Argentyna)
Zofia Chomętowska była jedną z najważniejszych i najbardziej aktywnych fotografek dwudziestolecia międzywojennego. Należała do czołówki polskich twórców dostrzegających możliwości aparatu małoobrazkowego. Swoje pierwsze zdjęcia stworzyła jak jedenastoletnia dziewczynka używając do tego skrzynkowego Kodaka (w kręgach ziemiaństwa, arystokracji mieszczaństwa, był to popularny prezent dla młodych ludzi, szczególnie dla dziewcząt). Fascynacja fotografią okazała się być na tyle silna, że hobby przerodziło się w profesjonalne zajęcie. Jej pierwsze zdjęcia, zachowały się prawdopodobnie jedynie w odbitkach wklejonych do albumów starannie przez samą autorkę. Wśród obrazów z początku lat 20. pojawiają się najczęściej autoportrety, widoki i sytuacje z życia codziennego. W tym czasie, w świecie fotografii, w znaczniej mierze za sprawą aparatu Leica, zaczyna się era powszechności i dostępności zajęcia zarezerwowanego dotychczas dla specjalistów.
Zarówno na fotografiach jak i w materiale filmowym Chomętowskiej, tematem przewodnim i dominującym pozostaje Polesie; zwłaszcza tereny wokół rodzinnych posiadłości: Porochońsk, Bogdanówka, Horodyszcze, Dobrosławka, majątek rodzinny Jakuba Chomętowskiego, Mankiewicze, Pińsk, Grodno i Poczajów. Oprócz Polesia, we fragmentach filmowych zobaczymy inne miejsca Polski, jak również obrazy z zagranicznych podróży m.in. z Wenecji czy Tunezji.
Filmy Chomętowskiej są ciekawą plastyczną dokumentacją codzienności i stanowią ważny dokument ze względu na konteksty społeczny (np. kwestia chłopów), kulturowy i historyczny (w filmie pojawiają się m.in. Józef Haller, Michał Pawlikowski, Aurora Beniamino, generał Adrian Carton de Wiart, hr. Izabella Radziwiłł, Zofia Chomętowska, Bronisława Drucka-Lubecka czy Marta Krasińska).
Archiwum negatywów Zofii Chomętowskiej w 2010 roku zostało sprowadzone do Polski wysiłkiem Fundacji Archeologia Fotografii, która od tego czasu zajmuje się opracowaniem tego zbioru.