Parnell Feliks
Feliks Parnell
Feliks Jan Grzybek
tancerz, choreograf
Nina Pawliszczewa
Jan Grzybek, Julia z Ptaszyńskich
13 grudnia 1898 roku, Warszawa
4 kwietnia 1980 roku, Łódź
Stary Cmentarz przy ul. Ogrodowej w Warszawie
Feliks Parnell od 1910 roku uczęszczał do szkoły baletowej przy Teatrze Wielkim w Warszawie, gdzie uczył się pod kierunkiem Aleksandra Gillerta, Jana Walczaka i Heleny Rządcówny.
W 1915 roku podczas I wojny światowej wraz z matką i siostrą ewakuował się z Warszawy, zagrożonej przez Niemców. Trafił do Odessy, gdzie początkowo pracował jako fryzjer, nim został zatrudniony przez baletmistrza Antoniego Luzińskiego w miejscowym Teatrze Miejskim. Szybko stał się solistą teatru. W Odessie zaczął współpracę z tancerką Niną Pawliszczewą, którą została jego wieloletnią partnerką taneczną i później żoną.
Latem 1921 roku zaczął występować w Warszawie w teatrach operetkowych, rewiowych oraz kabaretowych i bardzo szybko zdobył ogromną popularność. Początkowo tańczył w teatrach Bagatela, Miraż i Wodewil. W sezonie 1921–1922 występował w Qui Pro Quo, w latach 1922–1924 w Teatrze Nowości oraz 1923–1924 w Teatrze Stańczyk i w 1923 roku w teatrze Niebieski Młyn. W sezonach letnich odbywał tournée po Polsce. W 1925 występował z zespołem tanecznym na tournée we Francji, Włoszech, Algierii i Hiszpanii.
Od 1930, po rozstaniu z Niną Pawliszczewą, związał się z Zizi Halamą jako partnerką taneczną i życiową.
W latach 1928–1930 był choreografem Teatru Wielkiego w Warszawie. W 1934 roku stworzył własny zespół taneczny, znany jako Polski Balet Parnella, a poza granicami kraju pod nazwą Ballet Polonais de Parnell. W 1936 roku zespół – jako oficjalna reprezentacja Polski – zajął pierwsze miejsce w Międzynarodowym Konkursie Tanecznym, towarzyszącym XI Olimpiadzie w Berlinie, pokonawszy reprezentacje 33 innych krajów.
Niedługo przed wybuchem II wojny światowej Parnell przeprowadził się do Zakopanego, gdzie otworzył pensjonat Halama. Początek II wojny światowej zastał go jednak w Warszawie, gdzie przygotowywał się do występów w teatrze Tip-Top. Z Warszawy wyjechał do Kowla, a potem do Wilna, stąd ostatecznie wrócił do Zakopanego. Po kilkumiesięcznej przerwie w aktywności artystycznej, w 1940 roku rozpoczął pracę w teatrze Nowości w Warszawie, występował też w teatrze Muzycznym.
W teatrze Nowości pracował do wybuchu powstania warszawskiego. Podczas powstania wyszedł z miasta z ludnością cywilną i trafił do obozu przejściowego w Pruszkowie, a stamtąd do swojego pensjonatu w Zakopanem, zajętego przez wojsko niemieckie. Parnell został w nim zatrudniony na stanowisku palacza i kucharza. W Zakopanem został jednak aresztowany i jako podejrzanego o udział w powstaniu wysłano go do Niemiec przez Kraków. Parnell zdołał jednak uciec z pociągu i wrócić do Zakopanego, gdzie ukrywał się aż do wyzwolenia miasta.
Po wojnie był choreografem baletu w operach we Wrocławiu, Poznaniu, Warszawie oraz w Łodzi. Był jedną z największych indywidualności polskiego baletu, zarówno jako tancerz, jak i choreograf.
Był twórcą i kierownikiem zespołów tanecznych, jedną z najważniejszych postaci polskiej sceny tanecznej pierwszej połowy dwudziestego wieku. Stworzył wiele miniatur, obrazków baletowych, układów tanecznych na potrzeby oper, operetek, kabaretów i rewii. Dysponował niezwykłymi warunkami scenicznymi: był wysoki, dobrze zbudowany i miał wyrazistą twarz oraz był obdarzony zdolnościami aktorskimi. W swojej sztuce tanecznej odrzucał taniec klasyczny na rzecz modernizmu, ekspresjonizmu, elementów akrobatyki, inspiracji tańcami narodowo-ludowymi oraz salonowymi
Był synem ogrodnika Jana Grzybka i kwiaciarki Julii z Ptaszyńskich. Mężem tancerki i choreografa Marii Parnell, ojcem realizatorki telewizyjnej Marii Parnell i operatora Feliksa Parnella.
upamiętnienie
- w 1978 roku miał premierę film dokumentalny Feliks Parnell