Dzień i noc. Podwójne życie rabina-cudotwórcy
Wytwórnia Feniks po nienotowanym sukcesie Dybuka filmuje drugą sztukę An-skiego pt. Dzień i noc. Współautorem legendy Dzień i noc A. Kacyzma.
Pomysł legendy jest bardzo oryginalny. Podczas pogromu Żydów, przed czterdziestu laty, młoda Żydówka - mężatka została zgwałcona przez kozaka. Zataiła ten gwałt przed światem i wychowała „dziecko grzechu” na rabina, który stał się cadykiem, głośnym w okolicy.
Ale oto w cadyku objawia się podwójna natura jego pochodzenia: jest świątobliwym cadykiem - cudotwórcą, w nocy zaś oddaje się nieświadomie zabawom w czerwonym młynie z piękną Miriam i złym duchem. Jehowa zsyła na miasteczko zarazę za „grzech” rebego. Szukając istoty zła, tłum odkrywa wreszcie winowajcę. Oto sługa bóźniczny zagląda w nocy przez szparę do czerwonego młyna i widzi wewnątrz straszliwy sabat rozpusty. W kierowniku orgii - poznaje rebego. Ale sam rebe-cadyk nic nie wie o swoim nocnym życiu i zeznań sługi bóźnicznego słucha ze zgrozą. Dopiero, gdy umierająca matka, w godzinie śmierci wyjawia mu, że jest „bękartem” kozackim, rebe pada zemdlony z przerażenia i poczucia klęski.
Dla oczyszczenia się z grzechu ginie tragiczną śmiercią w czerwonym młynie.
Dzień i noc reżyseruje Michał Waszyński. Obsadę stanowią najwybitniejsi artyści sceny żydowskiej. Zainteresowanie filmem we wszystkich ośrodkach żydowskich kolosalne.
„Wiadomości Filmowe” 1938, nr 24 (20 XII 1938)
