Chmurkowska Maria

Maria Chmurkowska urodziła się 9 stycznia 1901 roku w Warszawie, gdzie ukończyła gimnazjum i rozpoczęła studia aktorskie. Jeszcze podczas studiów, w 1918 roku zadebiutowała w Ciotce Karola na deskach Teatru Letniego.

W 1920 roku wyszła za mąż za aktora Feliksa Chmurkowskiego. W tym samym roku ukończyła Warszawską Szkołę Dramatyczną, po czym wyjechała do Wilna. W sezonie 1920/1921 grała w Teatrze Polskim i Powszechnym, po czym wróciła do Warszawy i występowała krótko w teatrze Praskim. W kolejnych latach grała w teatrach w Lublinie, Grodnie, Łodzi, Grudziądzu, Katowicach, Toruniu. W latach 1928–1930  była aktorką Teatru Nowego w Poznaniu.

W latach dwudziestych występowała jako Maria Fiszer-Chmurkowska, później używała już tylko nazwiska męża.

W latach trzydziestych nie miała stałego angażu w żadnym teatrze. W 1932 roku w Łodzi w kabarecie Cyrulik rozpoczęła występy estradowe, które wkrótce stały się jej największym atutem. Występowała w warszawskich teatrach rewiowych i operetkowych oraz w kawiarniach i lokalach, a także w innych miastach. W 1935 roku grała Geraldinę w operetce Gwiazdy areny – niezwykłym widowisku operetkowo-cyrkowym wystawionym w warszawskim Cyrku Braci Staniewskich. W 1936 roku brała udział w tournée zespołu Wesoła Lwowska Fala. W drugiej połowie lat trzydziestych była uważana za najlepszą w Polsce monologistkę, była też niezrównanym konferansjerem, nazywano ją „Chaplinem w spódnicy” (wcześniej tym mianem określano samą Mirę Zimińską). Często brała udział w koncertach dobroczynnych, m.in. w więzieniach czy na rzecz biednych dzieci. 

Przed wojną Maria Chmurkowska zagrała w kilku filmach, przeważnie w rolach epizodycznych i drugoplanowych. W 1933 roku statystowała w filmie Każdemu wolno kochać. Kolejną jej rolą  była rozkapryszona diwa rewiowa w polsko-amerykańskim filmie Kocha… lubi… szanuje…. Podobną postać stworzyła kilka lat później w Szczęśliwej trzynastce. Dodatkowo w konkursie tygodnika „Kino” zdobyła nagrodę „za piękno wysmukłych nóżek”. 

W latach trzydziestych dużą popularność Chmurkowska zyskała także na antenie radiowej. Zadebiutowała przed mikrofonem rozgłośni poznańskiej Polskiego Radia. W 1937 roku wystąpiła jako konferansjer w transmitowanym na żywo z warszawskiego hotelu Bristol koncercie z cyklu Podwieczorek przy mikrofonie. Bardzo spodobała się w tej roli i później jeszcze nie raz była zapraszana do udziału w tej audycji.

Podczas okupacji Maria Chmurkowska grała w warszawskich teatrach jawnych Maska i Nowości. Razem z mężem w podwarszawskiej Radości prowadziła bar, w którym pracowali bezrobotni aktorzy. Była łączniczką AK, zajmowała się kolportażem prasy konspiracyjnej, a podczas powstania warszawskiego była sanitariuszką w szpitalu polowym przy ul. Chmielnej. Po upadku powstania razem z personelem tego szpitala opuściła Warszawę. 

Po wojnie występowała przede wszystkim jako monologistka. Jeździła po całym kraju prezentując humor rodem z folkloru warszawskiego (podobny repertuar popularyzowała później Hanka Bielicka), wiele odtwarzanych przez nią tekstów było jej autorstwa. Krytyka chwaliła ją za umiejętne połączenie kobiecego wdzięku i powabu z prostackim językiem typów przedmiejskich.

W 1947 roku za grę w teatrach jawnych Maria Chmurkowska została na trzy lata zawieszona w prawach organizacyjnych. Występowała w warszawskim kabarecie Ani Be, ani Me, teatrze Satyryków, Kleksie i teatrze rewiowym Syrena. Często występowała za granicą, przeważnie w ośrodkach polonijnych we Francji, Austrii i Czechosłowacji. Wielokrotnie występowała w audycjach radiowych Podwieczorek przy mikrofonie, pojawiła się także w kilku filmach.