TWÓRCY FILMOWI

Woszczerowicz Jacek

Woszczerowicz Jacek
IMIĘ I NAZWISKO:
Jacek Woszczerowicz
PRAWDZIWE IMIĘ I NAZWISKO:
Marian Jacek Woszczerowicz
ZAWÓD:
aktor, reżyser, pedagod
MAŁŻONEK/MAŁŻONKA:
Eliza Fischer; Halina Kossobudzka
RODZICE:
Wojciech Woszczerowicz, Czesława z Jasińskich
DATA I MIEJSCE URODZIN:
11 września 1904 roku, Siedlce
DATA I MIEJSCE ŚMIERCI:
19 października 1970 roku, Warszawa
MIEJSCE SPOCZYNKU:
cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie (kwatera 2C-10-8)
ODZNACZENIA:
Nagroda Państwowa II st. (1955) i I st. (1966);

 Jacek Woszczerowicz od 1915 roku uczył się w gimnazjum w Siedlcach.

W 1920 roku ochotniczo wstąpił do wojska. W 1922 roku zdał maturę i rozpoczął studia na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Dwukrotnie (1923, 1924) składał egzamin do Instytutu Reduty; w sez. 1924/25 był jego słuchaczem. W 1925–1927 należał do wileńskiego zespołu Reduty, gdzie grał, ale również pełnił obo­wiązki administracyjne, garderobianego i statysty. Z teatrem związał się wbrew woli ojca, który domagał się ukończenia studiów uniwersyteckich. Studia kontynuo­wał dorywczo w Wilnie i potem w Poznaniu.

W czerwcu 1927 roku zdał egzamin aktorski ZASP-u (rola Juklego w Sędziach). Wraz z grupą redutowców pod kier. E. Wiercińskiego opuścił Wilno i w sez. 1927/1928 występował w teatrze Nowym w Poznaniu. W maju i na początku czerwca 1928 roku był z tym teatrem w objeździe, m.in. w Płocku, Bydgoszczy, Warsza­wie i Przemyślu.

W lipcu 1928 z zespołem teatru Regionalnego z Płocka pod kierownictwem T. Skarżyńskiego występował w Warszawie, w sali Związku Zaw. Kolejarzy. W latach 1928–1930 grał w Teatrach Miejskich w Łodzi.

Jesienią 1930 roku został powołany do wojska. W Szkole Podchorążych w Śremie przebywał dziesięć miesięcy.

Od października 1931 roku należał do zespołu warszawskiego teatru Melodram, a od stycznia 1932 roku Teatrów Miejskich we Lwo­wie.

Z inspiracji Leona Schillera podpisał 8 czerwca 1932 roku ulotkę Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy.

W 1932–1934 występował w warszawskim teatrze Ateneum, a także w Bandzie, Cyganerii (jesień 1933), teatrze 8.30 (luty 1934). W sezonie 1934/1935 znów był w Teatrach Miej­skich w Łodzi, gdzie także reżyserował. Od sezonu 1935/1936 występował w Warszawie w zespole te­atrów TKKT, w 1936–1939 w Teatrze Polskim i Ma­łym.

Przed II wojną światowej zagrał ponad sto ról teatralnych, występował też od 1936 roku w filmach i audy­cjach Polskiego Radia.

Od grudnia 1939 roku do czerwca 1941 roku był aktorem Państwowego Polskiego Teatru BSRR w Grodnie i Białym­stoku, gdzie wraz z A. Węgierką prowadził studio aktor­skie przy tym teatrze. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej przedostał się do Wilna, gdzie pracował jako robotnik. W końcu 1941 roku dotarł do Siedlec i zamieszkał u rodziców. Od czerwca 1943 ukrywał się u krewnych, unikając wystąpienia w niemieckim filmie o Katyniu.

Po wojnie, 10 września 1944 roku, przyjechał do Lublina i tam, w teatrze I Armii Wojska Polskiego (od 28 października pn. Wojska Polskiego), wyreżyserował Wesele. Z tym zespołem, przez Kraków i Katowice, dotarł w marcu 1945 roku do Łodzi. W sezonie 1945/1946 nadal występował w teatrze Wojska Polskiego, z którego od­szedł w czerwcu 1946 roku po likwidacji Sceny Poetyc­kiej. Na parę miesięcy zaangażował się do Filmu Polskiego, następnie do teatru Kameralnego Domu Żołnierza (1946–1948). Od maja 1948 roku grał w teatrze Śląskim w Katowi­cach, a od listopada w Starym Teatrze w Krakowie (w obu gościnnie).

W 1948 związał się z teatra­mi Warszawy: Rozmaitości (sez. 1948/49 i jesień 1949), Polskim (sez. 1949/50-1951/52), Narodo­wym (1952-57), ponownie Polskim (sez. 1957/58-1959/60). W 1955 występował też gościnnie w łódzkim teatrze Nowym a od grudnia 1958 roku w teatrze Ateneum (od sezonu 1960/1961 do końca życia należał do zespołu tego teatru). 

W 1946–1952 był wykładowcą warszawskiej PWST (do 1949 siedziba w Łodzi).

Dwukrotnie wyjeżdżał do Paryża na Festiwal Teatrów Narodów: w 1956 z Teatrem Narodowym i w 1962 z teatrem Ateneum.

Występował w radiu i w Teatrze TV oraz na estra­dzie jako recytator i wykonawca fragmentów ról, rzadko w filmach.

Start aktorski utrudniały mu złe warunki zewnętrz­ne. Niski, krępy, o zbyt długich rękach i płaskim, chrapliwym głosie, musiał włożyć wiele pracy, by zmienić jego brzmienie, obniżyć rejestr. Dużo czasu poświęcił na ćwiczenie sprawności fizycznej, uzy­skując zwinność akrobaty. Zawsze przykładał wielką wagę do charakteryzacji; wzmianki w recenzjach, a potem analizy jego ról, często przynoszą dokładne opisy wyglądu przedstawianych przez niego postaci. W 1930 roku B. Dudziński zauważył, że „sympatyczny i wielce utalentowany p. Woszczerowicz” nie posiada daru improwizacji. Początkowy okres twórczości wyznaczały epizodyczne role ko­mediowe, grał najczęściej zwykłych, małych ludzi, ale w sposób już wcześnie zwracający uwagę na wyrazistość środków, konsekwencję kompozycji po­staci, siłę komiczną i skłonność do groteski. Jako król (Metafizyka dwugłowego cielęcia, 1928) „wbijał się w oczy sylwetką i gestem” (J. Degler), Dodson (Klub Pickwicka, 1936) „odznaczał się taką plastyką w rysunku i takim wyczuciem śmieszności ponurego szubrawca, że zostaje w pamięci raz na zawsze” (B. Korzeniewski).

W filmach grywał epizodyczne charakterystyczne postacie, za które był bardzo chwalony. Jak sobie poradził ze swoją pierwszą główną rolą w Testamencie profesora Wilczura pozostaje tajemnicą, wraz z zaginięciem filmu.

Nie wszyscy wiedzą, że reżyser Samych swoich, Sylwester Chęciński, chciał, aby Pawlaka zgrał Jacek Woszczerowicz. Woszczerowicz propozycję Chęcińskiego skłonny był przyjąć, ale pod warunkiem, że, ze względu na jego duże już wtedy problemy zdrowotne, zdjęcia kręcone będą niedaleko Warszawy. Na to kierownictwo produkcji nie mogło się zgodzić, bo film powstawał w wytwórni wrocławskiej, a zaplanowane plenery, jak Dobrzykowice (zagrody Kargula i Pawlaka), były w okolicy.

bibliografia

  • Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1900-1980 t.II, PWN Warszawa 1994