Zyndram-Mucha Franciszek
Franciszek Zyndram-Mucha
Franciszek Mucha
reżyser, scenarzysta, operator
19 maja 1894 roku, Żydaczów nad Stryjem
30 marca 1940 roku, Warszawa
Stare Powązki w Warszawie
Krzyż Niepodległości (16 marca 1937 roku)
Franciszek Zyndram-Mucha w roku 1912 wstąpił do Związku Strzeleckiego, gdzie nosił pseudonim „Zyndram”, a po wybuchu I wojny światowej należał do II Brygady Legionów Polskich, przy sztabie której stworzył ekipę filmową i został jednym z pierwszych polskich operatorów frontowych.
W 1918 roku został kierownikiem technicznym powstałego przy Naczelnym Dowództwie WP Centralnego Urzędu Filmowego i zorganizował zalążki pierwszego w Polsce archiwum filmowego.
W 1919 roku wykładał teorię techniki ekranowej na Kursach Sztuki Kinematograficznej w Warszawie, pierwszym w niepodległej Polsce studium filmowym. Jako operator uczestniczył w wojnie polsko-sowieckiej 1920 roku i w III powstaniu śląskim w 1921 roku.
W roku 1923 założył miesięcznik „Film Polski” (wyszło 5 numerów), w którym publikował m.in. Karol Irzykowski.
W roku 1924 wyjechał na zaproszenie Towarzystwa Emigracyjnego do Brazylii, aby zrealizować serię filmów dokumentalnych o życiu polskich osadników. Pozostał w Ameryce Południowej do roku 1932, pracując m.in. jako operator w wytwórniach filmowych w Rio de Janeiro i Sao Paulo.
Po powrocie do Polski pracował do wybuchu wojny w instytucjach wojskowych w Warszawie. W 1934 roku wydał zbiór reportaży z ośrodków dla trędowatych w Brazylii pod tytułem Skąd nie ma powrotu.
Unikatowe zbiory filmowe i biblioteka Muchy spłonęły podczas powstania warszawskiego.