Dobrzyński Stanisław (II)
Stanisław Dobrzyński
animator, karykaturzysta, malarz, rysownik
1897 rok, Warszawa
1949 rok, Caracas (Wenezuela)
Stanisław Dobrzyński studiował od 1916 roku w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Uczył się pod kierunkiem Stanisława Lentza. Zajmował się głównie karykaturą odnoszącą się do warszawskiego środowiska teatralnego oraz życia politycznego. Jest uznawany za pioniera polskiej animacji.
W latach 1918–1920 pracował przy ilustrowaniu materiałów propagandowych lotnictwa. W 1920 roku Dobrzyński pracował w Centralnym Urzędzie Prasowym w Naczelnym Dowództwie. W tym czasie rysował karykatury propagandowe, ale także samych wojskowych.
Z okazji 20-letniego jubileuszu swojej pracy Dobrzyński zorganizował wystawę swoich prac, która była prezentowana w wielu miastach w Polsce.
Podczas II wojny światowej Stanisław Dobrzyński przebywał na emigracji na Bliskim Wschodzie. W Iraku został przyjęty na audiencji u króla tego kraju, a w Egipcie, w Kairze, zorganizował wystawę antyhitlerowską. Jego rysunki ukazywały się w lokalnej prasie i miały charakter karykatur politycznych, stanowiących komentarz do bieżących wydarzeń. W tym okresie sygnował prace inicjałami „S.D.”, natomiast po wojnie, po osiedleniu się w São Paulo, używał pseudonimu STANDO. W 1944 roku wydał album Sein Kampf. 41 karykatur politycznych.
Stanisław Dobrzyński zajmował się przede wszystkim rysunkiem i karykaturą. Swoje prace publikował w czasopismach humorystycznych, m.in. „Śmiech” (1912), „Kolce” (1914), „Oset” (1917), „Cyrulik Warszawski” (1931–1932), „Szpilki”, a także w takich tytułach jak „Kurier Poranny”, „Polska Zbrojna”, „Świat” czy „Ekspres Wieczorny”. Jego twórczość nawiązywała głównie do warszawskiego środowiska teatralnego, z którym był związany również jako projektant afiszy, m.in. dla teatru Argus. Zajmował się także tworzeniem dekoracji do kabaretów, współpracując przy przedstawieniach takich jak Morskie Oko oraz Qui Pro Quo. W latach 30. rysunki Stanisława Dobrzyńskiego o tematyce teatralnej zostały wydane w zbiorze Gaudeamus i riedamus.
Twórczość Stanisława Dobrzyńskiego opierała się na skrócie, deformacji i wyrazistej kresce, pozwalających na uchwycenie cech postaci w sposób ironiczny i krytyczny. Artysta koncentrował się na człowieku, przedstawiając znane postacie w formie przerysowanej, dzięki czemu jego rysunki stawały się nie tylko dziełami sztuki, lecz także narzędziem refleksji nad realiami epoki. Oszczędna forma i klarowna kompozycja sprawiają, że jego prace pozostają wyraziste i łatwo rozpoznawalne.
bibliografia
- Krakowski Dom Aukcyjny
upamiętnienie
- W 2025 roku ukazała się pierwsza publikacja monograficzna poświęcona jego twórczości, wydana przez Fundację Muzeum Komiksu, ukazująca Stanisława Dobrzyńskiego jako jednego z najbardziej aktywnych twórców komiksu w II Rzeczypospolitej. Autorem książki jest Adam Rusek, który zebrał i uporządkował materiały dotyczące artysty, tworząc kompleksowe opracowanie jego oeuvre.
